ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତକୁ ସମସ୍ତ ଉପବାସ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କେବଳ ଏକ ଉପବାସ ନୁହେଁ, ବରଂ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ପାପକୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ କୃପା ମାଧ୍ୟମରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାର ଏକ ସରଳ ପଥ। ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ପରମ ଏକାଦଶୀର ବିଶେଷ ପର୍ବ ଜୁନ୍ ୧୧ ତାରିଖରେ ପଡୁଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ଅବସରରେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ, ଯାହାଙ୍କ ନାମରେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ…
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଏକାଦଶୀ ଦେବୀ କିପରି ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ ?
ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମୁର ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଥିଲା। ସେ ନିଜର ଶକ୍ତି ଏବଂ ବୀରତ୍ୱରେ ଦେବତା ମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲ। ମୁରାସୁରର ଅତ୍ୟାଚାରରେ ବିଚଳିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମୁରାସୁର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଜାରି ରହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମୁରାସୁର ତାର ଯାଦୁକରୀ ଶକ୍ତି ଯୋଗୁଁ ବାରମ୍ବାର ପଳାୟନ କରୁଥିଲା।
ଏକ ଲମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ପରେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁମ୍ଫାକୁ ଫେରିଗଲେ। କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଥିଲେ, ମୁରାସୁର ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରୁ ଏକ ଚମତ୍କାର ଦେବୀ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆଭାର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ। ଦେବୀ ମୁରାସୁରକୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଉଠିଲେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାହସରେ ଖୁସି ହୋଇ ଏକ ବର ଦେଲେ।
ଦେବୀ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବର ଦିନଟିକୁ ଜଗତର ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ମନେ କରାଯାଉ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସେହି ଦିନ ଭକ୍ତିର ସହିତ ତାଙ୍କର ପୂଜା କରିବେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିବ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ଯେହେତୁ ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ର ମାସର ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ନାମ ଏକାଦଶୀ ରଖାଗଲା। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ବରଦାନ ଦେଇଥିଲେ ଯେ,ଏହି ତାରିଖ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ହେବ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଏହି ଦିନରେ ଉପବାସ ରଖି ତାଙ୍କର ପୂଜା କରିବେ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପାପରୁ ପରିଷ୍କାର ହେବେ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଲାଭ ପାଇବେ। ସେହି ସମୟ ଠାରୁ, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ପରମ୍ପରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହାକୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦିନ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ ?
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଏକାଦଶୀ ଅର୍ଥ ଏଗାର। ଆମ ଶରୀରରେ ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପାଞ୍ଚଟି ଚଳପ୍ରବୃତ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏବଂ ଏକାଦଶୀ ହେଉଛି ମନ। ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଏହି ଏକାଦଶୀକୁ ମନ୍ଦରୁ ବିମୁଖ କରି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ବୁଡ଼ାଇ ଦେବା। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତିର ଅନେକ ଜନ୍ମର ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ପାଏ ।
