ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ମହିଳାଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦେଶରେ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଝଡ଼ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଦେଶର ଲୋକସଭା ସହ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ଲୋକସଭାରେ ଆବଶ୍ୟକ ବହୁମତ ହାସଲ କରି ପାରିଲା ନାହିଁ। ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ, ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାଗୁଡ଼ିକରେ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ମଧ୍ୟ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା। ଗୃହରେ ବହୁମତ ହାସଲ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେବା ପରେ, ବିଜେପି ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇ ପ୍ରତିବାଦ କରି ଥିଲା। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ମଧ୍ୟ ବିରୋଧୀଙ୍କ ମନୋଭାବ ପ୍ରତି ନିଜର ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଭାରତର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଇତିହାସରେ, ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ୍ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ପାଲଟିଛି ଯାହା ବାରମ୍ବାର ସଂସଦର ଦ୍ୱାର ଦେଶରେ ପହଞ୍ଚି ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଫଳାଫଳରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ରାଜନୀତିରେ ହଜିଯାଏ। ଗତ ୩୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସପ୍ତମ ଥର ପାଇଁ ଏମିତି ଘଟିଛି।
୧୭ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୬ ରେ ସଂସଦର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ ବେଳେ , ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଇତିହାସର ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେଲା। ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ (୧୩୧ ତମ ସଂଶୋଧନ) ଉପରେ ଲୋକସଭାରେ ଭୋଟ୍ ସମୟରେ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ହାସଲ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ୩୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିଲ୍ ସପ୍ତମ ଥର ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହୋଇଥିଲା। ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ଧାରଣା ପ୍ରଥମେ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୯୬ ରୁ ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାତ୍ରା ଅନେକ ଉତ୍ଥାନ ପତନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ବିଧେୟକ ଉପରେ କେବେ କେବେ ମିଳିଥିଲା ବିଫଳତା ?
ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣର ଧାରଣା ପ୍ରଥମେ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା। ସେବେଠାରୁ, ଏହା ସାତଟି ପ୍ରମୁଖ ଅବସରରେ ଗୃହରେ ଉପସ୍ଥାପନ କିମ୍ବା ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଏହା କୌଣସି ନା କୌଣସି କାରଣରୁ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଆସନ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାର କାରଣ ଉପରେ ନଜର ପକାଇବା -
- ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସର୍ବ ପ୍ରଥମେ ଏଚ୍.ଡି. ଦେବଗୌଡାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଜନତା ଦଳ ସରକାରର ଶାସନ ବେଳେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରୟାସ ହୋଇଥିଲା। ୧୨ ସେପ୍ଟେମ୍ୱର ୧୯୯୬ରେ ୮୧ ତମ ସମ୍ୱିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବିଧେୟକ (ବିଲ୍)ଭାବେ ଏହାକୁ ପ୍ରଥମ ଥର ଉପସ୍ଥାପିତ କରାଗଲା। ଖୁବ୍ ହଙ୍ଗାମା ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଗୀତା ମୁର୍ଖାଜୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ମିଳିତ ସଂସଦୀୟ ସମିତିକୁ ପଠାଇ ଦିଆ ଯାଇଥିଲା। ଲୋକସଭା ଭଙ୍ଗ ହେବା କାରଣରୁ ବିଧେୟକ ପ୍ରଥମ ଥର ଫେଲ୍ ହୋଇଥିଲା।
- ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ଏନଡିଏ ସରକାର ସମୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇ ଥିଲା। ତତ୍କାଳୀନ ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏମ. ଥମ୍ବିଦୁରଇ ଏହାକୁ ଗୃହରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ, ବିଶେଷକରି ଆରଜେଡି ଏବଂ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ‘କୋଟା ଭିତରେ କୋଟା’ ଓବିସି ସଂରକ୍ଷଣ ଦାବିକୁ ନେଇ ଦୃଢ଼ ବିରୋଧ କରି ଥିଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ଲୋକସଭା ଭଙ୍ଗ ହେବା ସହ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା।
- ତୃତୀୟ ପ୍ରୟାସ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ବାଜପେୟୀ ସରକାର ପୁଣି ଥରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଏନଡିଏ ସରକାର ଏହାକୁ ପୁଣି ଥରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏଥର ସଂସଦରେ ଅପ୍ରୀତିକର ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଠେଲାପେଲା, ଏବଂ ବିଲର କପି ଚିରି ଦେବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସର୍ବସମ୍ମତି ଅଭାବରୁ, ଏହା ତୃତୀୟ ଥର ପାଇଁ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା।
- ୨୦୦୨ ରୁ ୨୦୦୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୟୁପିଏ-୧ ସରକାର ସମୟରେ ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇ ଥିଲା। ବାଜପେୟୀ ସରକାର ସମୟରେ ଏବଂ ପରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ୟୁପିଏ ଶାସନ ସମୟରେ ଏହାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇ ଥିଲା , କିନ୍ତୁ ରାଜନୈତିକ ଗତିରୋଧ ଜାରି ରହି ଥିଲା। ଏହାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଗୃହରେ ପାସ୍ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ଶେଷ ହୋଇ ଥିଲା।
- ପଞ୍ଚମ ପ୍ରୟାସ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ୟୁପିଏ ସରକାର ସମୟରେ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୦ ଏକ ଐତିହାସିକ ମୋଡ଼ ନେଇଥିଲା। ୯ ମାର୍ଚ୍ଚ, ୨୦୧୦ରେ, ରାଜ୍ୟସଭାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବିଲ୍ ପାସ୍ ହୋଇଥିଲା। ଏପରିକି ମାର୍ଶାଲମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡକାଯାଇଥିଲା।କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚସଦନ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲା। ତଥାପି, ସହଯୋଗୀମାନେ ସମର୍ଥନ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ଧମକ ଦେଇ ଥିବାରୁ ସରକାର ଏହାକୁ ଲୋକସଭାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ସାହସ ଜୁଟାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଲୋକସଭା ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ ବିଲ୍ ଅକାମୀ ହୋଇଗଲା।
- ପୁଣି ଷଷ୍ଠ ପ୍ରୟାସ ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ସରକାରଙ୍କ ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା। ୨୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୩ ରେ ନୂତନ ସଂସଦର ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ, ମୋଦି ସରକାର ଏହାକୁ ‘ନାରୀ ଶକ୍ତି ବନ୍ଦନ ଅଧିନିୟମ’ ନାମରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। ଏହା ଉଭୟ ଗୃହକୁ ପାରିତ କରି ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ତଥାପି, ଏକ ସର୍ତ୍ତ ଯୋଡା ଯାଇଥିଲା ଯେ ଏହା କେବଳ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଏବଂ ଜନଗଣନା ପରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ।
- ଏବେ ଆସୁଛି ଆଜିର ଦିନ, ଏପ୍ରିଲ ୧୭, ୨୦୨୬। ଏହା ସପ୍ତମ ଥର ପାଇଁ ବିଫଳତା ହାତରେ ଲାଗିଛି। ଗତକାଲି, ଲୋକସଭାରେ ଏହି ଆଇନର ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଏବଂ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ଜଡିତ ସଂଶୋଧନ ଉପରେ ଭୋଟ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ୩୫୨ ଥିଲା। ତଥାପି, କେବଳ ୨୯୮ ଭୋଟ୍ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିଥିଲା। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସରକାର ଆବଶ୍ୟକ ବହୁମତ ଠାରୁ ୫୪ ଭୋଟ୍ ପଛରେ ପଡ଼ିଗଲା।
