କୋଲକାତା ୧୫/୦୨: ଶିବରାତ୍ରି ପାଇଁ ବଙ୍ଗଳା ମତୁଆଲା । ଗଙ୍ଗା ଘାଟଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା । ତେବେ ୫ଟି ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ଦିର ଏବେ ଉତ୍ସବମୁଖର । ଯଦି ଆପଣ ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ ଢାଳିବାକୁ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ବଙ୍ଗଳାର ଏହି ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ ହୋଇପାରେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ଦିରର ସମୃଦ୍ଧ ଇତିହାସ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହିମା ରହିଛି ।

ତାରକେଶ୍ୱର (ହୁଗୁଳି): "ବାବା ତାରକାନାଥ' ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଯେତେବେଳେ ବଙ୍ଗଳାରେ ଶିବ ପୂଜା କଥା ଆସେ, ସେତେବେଳେ ତାରକେଶ୍ୱରଙ୍କ ନାମ ପ୍ରଥମେ ଆସେ । ରାଜା ଭରମଲ୍ଲ ୧୮ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ଥିବା ଶିବଲିଙ୍ଗ ‘ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ' । ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଯଦି କୌଣସି ଭକ୍ତ ବାବା ତାରକନାଥଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ସଚ୍ଚୋଟ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ତେବେ ଖାଲି ହାତରେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ । ଶିବରାତ୍ରିରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଗଙ୍ଗାରୁ ଜଳ ଆଣି ବାବାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଢାଳି ଦିଅନ୍ତି ।

ବକ୍ରେଶ୍ୱର (ବୀରଭୂମ): ଉଷ୍ମ ଝରଣା ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶକ୍ତି ବୀରଭୂମର ଏହି ସତୀ ପୀଠ ଏକ ମହାପୀଠ ଏବଂ ଏକ ଶୈବୀତୀର୍ଥ । ଏଠାରେ ଋଷି ଅଷ୍ଟବକ୍ର ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ବକ୍ରେଶ୍ୱରରେ ଶିବ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଏକାଠି ବାସ କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଥିବା ଉଷ୍ମ ଝରଣାର ଜଳକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଭକ୍ତମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଶିବରାତ୍ରି ଦିନ ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଶାରୀରିକ ଏବଂ ମାନସିକ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ।

ଜଳ୍ପେଶ ମନ୍ଦିର (ଜଲପାଇଗୁଡ଼ି) : ଉତ୍ତରବଙ୍ଗର ମୁଖ୍ୟ ଶୈବ ପୀଠ ଜଲପାଇଗୁଡ଼ିସ୍ଥିତ ଜଳ୍ପେଶ ମନ୍ଦିର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସ୍ମାରକୀ । କୋଚ୍ ରାଜବଂଶ ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଏହାର ବର୍ତ୍ତମାନର ରୂପ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଅଛି ଯାହା ଗଭୀର ଭୂତଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଶ୍ରାବଣ ଏବଂ ଶିବରାତ୍ରି ମାସରେ, କେବଳ ଉତ୍ତରବଙ୍ଗର ଲୋକମାନେ ନୁହେଁ ବରଂ ନେପାଳ ଏବଂ ଭୁଟାନରୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ ଏଠାକୁ ଜଳ ଢାଳିବାକୁ ଆସନ୍ତି । ଏହି ପୀଠ ଉତ୍ତରବଙ୍ଗର କାଶୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ।

କର୍ଣ୍ଣଗଢ଼ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକୋଣା (ମେଦିନୀପୁର): ଐତିହାସିକ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଯଦିଓ ପଶ୍ଚିମ ମେଦିନୀପୁରର କର୍ଣ୍ଣଗଢ଼ ମନ୍ଦିର ଚୁଆର ବିଦ୍ରୋହର ଇତିହାସ ସହିତ ଜଡିତ, ଏହାର ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଅପାର । ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ‘ଅନାଦିଲିଙ୍ଗ' ଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହା ସହିତ ମେଦିନୀପୁର ଚନ୍ଦ୍ରକୋଣାର ମଲ୍ଲେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ବା ଲାଲଗଡ଼ର ରାମଗଡ଼ ମନ୍ଦିର ଶିବରାତ୍ରି ଦିନ ଆଲୋକୀକରଣ ଏବଂ ମେଳା ସମୟରେ ଏକ ଯାଦୁକରୀ ରୂପ ଗ୍ରହଣ କରେ ।

ଏକଚକ୍ର ଧାମ ଏବଂ ରାମପୁରହାଟ (ବୀରଭୂମ): ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସଂଯୋଗ ରାମପୁରହାଟ ନିକଟ ଏକଚକ୍ର ଗ୍ରାମରେ ଏକ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏହାବ୍ୟତୀତ ଏହା ତାରାପୀଠ ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅନେକ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼ ହୁଏ । ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତି ସହିତ ଜଡିତ । ଏଠାକାର ଶିବ ମନ୍ଦିର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତ ପରିବେଶରେ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ ।