ଭୁବନେଶ୍ୱର,୧୨/୦୮: ରାଜ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ହାତୀଙ୍କ ରହଣିସ୍ଥଳ ଲୋପ ପାଉଛି । ରାଜ୍ୟରେ ଯେତିକି ହାତୀ ରହିବା କଥା ତା’ଠୁ ୪୦୦ ଅଧିକ ଅଛନ୍ତି । ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ହାତୀଗୁଡିକ ଜନବସତି ମୁହାଁ ହେଉଛନ୍ତି । ହାତୀ-ମଣିଷ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଉଛନ୍ତି । ଧନଜୀବନ ହାନି ଘଟୁଛି । ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲୁଥିବା ଏହି ଲଢ଼େଇର ଅନ୍ତ ଘଟୁନି ।
ବନ ବିଭାଗ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ, ୨୦୧୭-୧୮ ମସିହାରୁ ଗତବର୍ଷ ନଭେମ୍ବର ଭିତରେ ମୋଟ ୬୭୪ ହାତୀ ମଲେଣି । ୧୧୭ଟି ହାତୀ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ମରିଛନ୍ତି । ବାକି ସବୁ ମୃତ୍ୟୁ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଆଉ ଉଦ୍ବେଗଜନକ । ଟ୍ରେନ୍ ଧକ୍କାରେ ୨୮ଟି, ସଡ଼କ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ୫ଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ୧୦୩ଟି ହାତୀ ମରିଛନ୍ତି । ବିଦ୍ୟୁତ ଝଟ୍କା ଖାଇ ୧୨୩ଟି ହାତୀଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଯାଇଛି । ଶିକାରୀଙ୍କ ତୀର ଓ ଗୁଳିମାଡ଼ରେ ୨୨ ହାତୀଙ୍କ ଜୀବନ ଯାଇଛି । ହାତୀ ସଂଖ୍ୟା ତୁଳନାରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ପାଖାପାଖି ୩ରୁ ୪.୫ ପ୍ରତିଶତ ଭିତରେ ରହୁଛି । ବେଙ୍ଗାଲୁରୁସ୍ଥିତ ଇଣ୍ଡିଆନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସ (ଆଇଆଇଏସ୍) ବର୍ଷେ ତଳେ ହାତୀଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲା । ଏହାର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶାର ୫୨ ହଜାର ୪୩୩.୫୬ ବର୍ଗ କିମି ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଙ୍ଗଲ ବ୍ୟାପିଛି । ଯାହାକି, ରାଜ୍ୟର ସମୁଦାୟ ଭୌଗଳିକ ଆୟତନର ୩୩.୬୭ ପ୍ରତିଶତ । ଏସବୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ସର୍ବାଧିକ ୧୭୦୦ ହାତୀ ରହିପାରିବେ । କିନ୍ତୁ ଗତବର୍ଷ ହୋଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ହାତୀଗଣନା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ୨୦୯୮ଟି ହାତୀ ରାଜ୍ୟରେ ଚଳପ୍ରଚଳ କରୁଛନ୍ତି । ମୋଟ ୩୮ଟି ବନଖଣ୍ଡରେ ଉପସ୍ଥିତି ଜାହିର୍ କରିଛନ୍ତି ଗଜରାଜ । ଅନୁଗୁଳ, ଆଠଗଡ଼, ଢ଼େଙ୍କନାଳ, ବାରିପଦା, ଚନ୍ଦକା, ଖୋର୍ଦ୍ଧା, ବଣାଇ, କେନ୍ଦୁଝର ବନଖଣ୍ଡରେ ହାତୀ ସଂଖ୍ୟା ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ବଢ଼ିଛି । ୧୩ ବନଖଣ୍ଡ ହାତୀଶୂନ୍ୟ । ଶିମିଳିପାଳ ଉତ୍ତର, ଶିମିଳିପାଳ ଦକ୍ଷିଣ, ବାଲେଶ୍ୱର, ରାଇରଙ୍ଗପୁର, ବଲାଙ୍ଗିର, ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଭଳି ବନଖଣ୍ଡରେ ପୂର୍ବାପେକ୍ଷା କମିଛନ୍ତି ହାତୀ ।
ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ତଥା ପୂର୍ବତନ ପିସିସିଏଫ୍ ବିଜୟ କେତନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ କହିବା ମୁତାବକ, ହୁ ହୁ ହୋଇ ମାଡ଼ି ଚାଲିଥିବା ଜନବସତି ହାତୀ ବଂଶ ପାଇଁ କାଳ ପାଲଟିଛି । ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବ ଯୋଗୁ ହାତୀଙ୍କ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ବି କମୁଛି । ଛୁଆ ହାତୀ, ରୋଗିଣା ହାତୀ ହିଁ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ମରୁଛନ୍ତି । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ଓ ଟ୍ରେନ୍ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ମଧ୍ୟ ହାତୀଙ୍କ ଜୀବନ ଯାଉଛି । ୨୦୧୦ରେ ସର୍ଭେ ବେଳେ ବନ ବିଭାଗ ୧୪ଟି ହାତୀ କରିଡର ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲା । ୧୫ଟି ଡିଭିଜନ୍ରେ ଏସବୁ ହାତୀ କରିଡ଼ର ସମୁଦାୟ ୮୭୦.୬୧ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଯାଏଁ ଲମ୍ବିଛି । ହେଲେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ହାତୀ କରିଡ଼ର ବିଧିବଦ୍ଧ ଘୋଷଣା ହୋଇନାହିଁ । ହାଇକୋର୍ଟରେ ଏନେଇ ମାମଲା ବିଚାରାଧୀନ ଅଛି ।
ପ୍ରଧାନ ମୁଖ୍ୟ ବନ ସଂରକ୍ଷକ (ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ) ତଥା ମୁଖ୍ୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାରକ ପ୍ରେମ କୁମାର ଝା କହିଛନ୍ତି, ଗୋଟିଏ ହାତୀ ଅତିକମ୍ରେ ଦିନକରେ ୨୫/୩୦ କିମି ଯାଏଁ ଚାଲିକି ଯାଇପାରିବ । ହାତୀଙ୍କ ଚଳପ୍ରଚଳ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜାଗା ଦରକାର । ରାଜ୍ୟରେ ୮୫୦୮.୯୫ ବର୍ଗ କିମି ଯାଏଁ ୩ଟି ବିଧିବଦ୍ଧ ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ ଅଞ୍ଚଳ ବ୍ୟାପିଛି । ମହାନଦୀ ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ, ମୟୁରଭଞ୍ଜ ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ, ସମ୍ବଲପୁର ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ହାତୀ ଉପସ୍ଥିତି ଜାହିର୍ କରିଛନ୍ତି । ମହାନଦୀ ଓ ସମ୍ବଲପୁର ସଂରକ୍ଷଣସ୍ଥଳକୁ ୨୫୧୩.୩୬ ବର୍ଗକିମି ଯାଏଁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଯୋଜନା ରହିଛି । ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ୟୁନିୟନ ଫର୍ କନଜରଭେସନ ଅଫ୍ ନେଚର (ଆଇୟୁସିଏନ୍) ର ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଆଧାରରେ ଜୈବ ବିବିଧତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଚନ୍ଦକା ବନଖଣ୍ଡର ଗୋଡି଼ବାରୀରେ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ହାତୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର କରାଯିବ । ଭାରତୀୟ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଟ୍ରଷ୍ଟ (ଡବ୍ଲୁଟିଆଇ) ଓ ଓଡ଼ିଶା ବନ ବିଭାଗ ମିଳିତ ଭାବେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରର ପରିଚାଳନା କରିବେ । ହାତୀ ସଂରକ୍ଷଣ ବାବଦରେ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଗବେଷଣା କରିବେ।
