ଶିକ୍ଷା ବିନା ଜୀବନ ଅନ୍ଧକାରମୟ । ଶିକ୍ଷା ଯେ କେବଳବିଦ୍ୟାଳୟ,ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ,ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଆଦିରେସୀମିତ ତାହା ଭାବିବା ଭୁଲ୍ । ଅନେକ ସମୟରେ ଅଭିଭାବକ ପିତାମାତାମାନେ ଶିଶୁକୁ କେବଳ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସୀମିତ ରଖି ଭଲ ଚାକିରି, ବ୍ୟବସାୟ ଆଦିରେ ଆର୍ଥିକ ସଫଳତାର ଶୀର୍ଷକୁ ନେଉଛନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ଜୀବନ କୌଶଳଶିକ୍ଷା ଅଭାବରୁ ସୁସ୍ଥ ସଫଳ ଜୀବନ ଜିଇଁ ପାରୁନାହାଁନ୍ତି । ଭଲ ମଣିଷଟିଏ ହୋଇ ବଞ୍ଚିବାକୁ ହେଲେ, ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାସହ ଖାପ ଖୁଆଇବାକୁ ହେଲେ, ଅନ୍ୟର ସୁଖ ଦୁଃଖର ସାଥୀହେବାକୁ ହେଲେ ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷା ଏକାନ୍ତ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ।ଏହା ପିଲାଟିକୁ କିଶୋରାବସ୍ଥାରୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିବାକୁ ପଡ଼େ । ଆଉ ଜୀବନସାରା ଦରକାର ପଡ଼େ ପ୍ରତିଟି ଦିନର କାର୍ଯ୍ୟଖସଡ଼ା । ଯିଏ ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷା ସହ ଯେତେ ଜଡ଼ିତ,ସେ ସେତେ ଉନ୍ନତ ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ଭାବରେ ସଭିଙ୍କନିକଟରେ । ପୌରାଣିକ ବା ଇତିହାସର ବଳିଷ୍ଠ ଚରିତ୍ରମାନେତାଙ୍କର ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମାଜକୁ ସୁଧାରି ପାରିଛନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ଚିର ନମସ୍ୟ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି । ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସଭିଏଁ ପଢୁଛନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁମଣିଷ ପରି ମଣିଷ କେତେଜଣ ହୋଇପାରୁଛନ୍ତି? ଯଦିଓ ନିଜଭିତରେ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ଜ୍ଞାନ ବିକଶିତ ହେଉଛି ତଥାପି ସାମାଜିକ ଚାଲିଚଳଣି, ଆଚାର ବ୍ୟବହାର, ମାନବିକତା, ଶାଳୀନତା,ଆଦିଠାରୁ ଅନେକ ପଛରେ । ମୋର ମନେପଡ଼େ ସନ୍ତୋଷ ବାବୁଙ୍କ ପୁଅ ପାଠରେ ବହୁତ ଆଗୁଆ ।
ଏମିତିକି ଜାତୀୟ ସ୍ତରୀୟ ନିଯୁକ୍ତି ପରୀକ୍ଷାରେ ତିନିଥର ପ୍ରଥମ ହୋଇଛି ସତ, କିନ୍ତୁ ପରିବେଶରେ ନିଜକୁ ଖାପଖୁଆଇ ନପାରିବା କାରଣରୁ ଦୁଇଟିଚାକିରି ଛାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଛି ତାକୁ । ସେହିପରି ଖବରକାଗଜରୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକମାନେ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ,ନିଶାସକ୍ତ ହେବା ସହିତ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ହତାଦର କରୁଛନ୍ତି । ନିଜେକରୁଥିବା ଭୁଲ୍କୁ ଠିକ୍ ମଣୁଛନ୍ତି, ଆଉ ବାସ୍ତବ ଠିକ୍ଟାକୁ ଭୁଲ୍ । ଏସବୁ ଉଦାହରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ ସେମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବରେଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିପାରିନାହାନ୍ତି ।ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିକ୍ଷାଗତ ଦୃଶ୍ୟପଟ୍ଟ ନିରନ୍ତର ବିକଶିତ ହେଉଛିଏବଂ ଏ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷାଗତ ଦକ୍ଷତାରୁ ବୈଷୟିକ ବ୍ୟାପକଛାତ୍ର ବିକାଶକୁ ବଳିଷ୍ଠ କରୁଛି । ତଥାପି ଅନେକ ଦାବି କରନ୍ତି ଯେଜୀବନ କୌଶଳଗୁଡ଼ିକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ ନୁହେଁ । ସୃଜନଶୀଳତା, ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ, ଭାବପ୍ରବଣରେ ସ୍ଥିରତା ଏବଂପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯୋଗାଯୋଗ ହେଉଛି ଏମିତି କିଛି ଗୁଣ, ଯାହାଶିକ୍ଷାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହେବା ଉଚିତ । ଏହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କେବଳ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନରସମସ୍ତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ । ଆମରଶିକ୍ଷାଗତ ଢାଞ୍ଚା ମୁଖ୍ୟତଃ ଜ୍ଞାନକୈନ୍ଦ୍ରିକ, ଯାହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । କିନ୍ତୁଜୀବନରେ ସଫଳତା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ବ୍ୟାବହାରିକ ଏବଂସାମାଜିକ ଦକ୍ଷତାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତୀକରଣ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷାକ୍ରମରେପ୍ରାୟତଃ ହ୍ରାସପାଇଛି କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ । ଆଜି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ମାନସିକ ଚାପ, ଦ୍ରୁତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରଗତିରେ ଧନ୍ଦିହେବା ଏବଂ ଜଟିଳ ସାମାଜିକ ଗତିଶୀଳତା ସମେତ ଅନେକ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଜଟିଳ ଆହ୍ୱାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି ।ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସହିତ ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିବାଦ୍ୱାରା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକୁ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ପରିପକ୍ୱତା ସହିତ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ ହେବେ ।
ଜୀବନଦକ୍ଷତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ଶିକ୍ଷା, ସୃଜନଶୀଳତା ଏବଂଅଭିବୃଦ୍ଧି ମାନସିକତା ବିକାଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ³ ଯାହାଉଭୟ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ସଫଳତା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ।ଯେତେବେଳେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳତାକୁଗ୍ରହଣ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ କେବଳସ୍ମରଣ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସମସ୍ୟାରଅଭିନବ ସମାଧାନ ବିକଶିତ କରିବାରେ ସିଦ୍ଧହସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।ତାଙ୍କର ଏହି ଏକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସମ୍ପନ୍ନ ମାନସିକତା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ ଯେ, କଠିନ ପରିଶ୍ରମଏବଂ ଅଧ୍ୟବସାୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସେମାନଙ୍କରଦକ୍ଷତା ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରିପାରିବେ । ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକଏକତ୍ର ଭାବରେ ମାନସିକ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବା ସହିତ ଜୀବନବ୍ୟାପୀଶିକ୍ଷାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ ଏବଂ ଏହି ବୁଝାମଣାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରେଯେ ବିଫଳତା କିମ୍ବା ପଶ୍ଚାତାପ ହେଉଛି ଶିଖିବା ଏବଂ ବୃଦ୍ଧିକରିବାର ସୁଯୋଗ । ଜୀବନ ଦକ୍ଷତା ଶିକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଭାବପ୍ରବଣ ବୁଦ୍ଧିମତାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ସମାନ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଭାବନା ପ୍ରତି ସଚେତନତା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଚାଳନାଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶକରିବାର ଦକ୍ଷତା ସକାରାତ୍ମକ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଆନ୍ତରିକସମ୍ପର୍କର ମୂଳଦୁଆ ଗଠନ କରେ । ଗବେଷଣା ସୂଚିତ କରେ ଯେ,ଜୀବନ କୌଶଳ-ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷାରେ ନିୟୋଜିତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ମୁକାବିଲା କ୍ଷମତାକୁ ନେଇ ଉଚ୍ଚଆତ୍ମସମ୍ମାନର ପରାକାଷ୍ଠା ସହିତ ଚିନ୍ତା ଏବଂ ଚାପ ସ୍ତରକୁ କମ୍ କରିପାରନ୍ତି ।
ଏହି ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ, ସାମୂହିକ ଭାବରେ ଏକସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସୁସଙ୍ଗତ ଶିକ୍ଷଣ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହିତବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଲାଭ ପହଞ୍ଚାଏ । ଆଜିରଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସମାଜରେ ସମାଲୋଚନାମୂଳକ ଚିନ୍ତାଧାରା,ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ଦକ୍ଷତା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହି ଦକ୍ଷତାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସୂଚନାଗୁଡିକୁ ସମାଲୋଚନାମୂଳକ ଭାବରେବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା, ପ୍ରମାଣ ଆଧାରିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଏବଂ ନିଜରମନୋଭାବ ବା ଧାରଣା କ୍ଷମତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ, ଯାହା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଏବଂଆଧୁନିକ କର୍ମଶକ୍ତି ଉଭୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ।ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷାସାମାଜିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ, ଭାବପ୍ରବଣତା, ଶିକ୍ଷା, ପେସାଗତ ଶିକ୍ଷାତଥା ବୃତ୍ତିଗତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରତିକାରପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ । ଜୀବନ ଦକ୍ଷତା ଶିକ୍ଷା କେବଳବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଲାଭ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ୟାପକ ସାମାଜିକଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକାଗ୍ରହଣ କରେ । ଯେଉଁ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ଆତ୍ମ ସଚେତନତା,ସହାନୁଭୂତି, ସମାନୁଭୂତି ଏବଂ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତକରନ୍ତି ସେମାନେ ଏପରି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟକରନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି ଓ ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ମୁକାବିଲା କରନ୍ତି । ଦଳଗତକାର୍ଯ୍ୟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାଧାନ, ବିବିଧତା ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ଉତ୍ପାଦନଶୀଳଏବଂ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଦକ୍ଷତା ରଖିଥାନ୍ତି ।ପରିଶେଷରେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଜୀବନ କୌଶଳଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା, ସୃଜନଶୀଳତା ଓ ମାନସିକତା ମଧ୍ୟରେ ଏକଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସେତୁ ଗଠନ କରେ । ସେମାନେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁକେବଳ ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭବିଷ୍ୟତର ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକୁ ମୁକାବିଲାକରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଜ୍ଞାନ, ସ୍ଥିରତା, ଆତ୍ମାନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନକରନ୍ତି । ସମାଜରେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅବଦାନ ଦେବାପାଇଁସକ୍ଷମ ନମନୀୟ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବିକଶିତକରିବା ନିମନ୍ତେ ଜୀବନ କୌଶଳକୁ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଯଥାଶୀଘ୍ରସନ୍ନିବେଶିତ କରାଯିବା ଉଚିତ ।
