କିଛି ଦିନ ତଳେ ଜଣେ ମୋଟରସାଇକେଲ ଆରୋହୀ ଓ "ଆମ ବସ୍' ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର କିଛି ଲୋକ କେବଳ ବସ୍ଚାଳକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିନଥିଲେ ବରଂ ନିକଟରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିବା କିଛି "ଆମ ବସ୍'କୁ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗାରୁଜା କରିଥିଲେ । ପରେ ସିସିଟିଭି ଫୁଟେଜ୍ରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଦୁଇଚକିଆ ଯାନ ରାସ୍ତାର ଭୁଲ୍ ପାଶ୍ୱର୍ରୁ ଆସୁଥିଲା । ଏଠାରେ ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ବସ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଯଥାର୍ଥତା ଦେବା କିମ୍ବା କିଏ ଦୋଷୀ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ନୁହେଁ । ମୁଁ ଯାହା କହିବାକୁ ଭାବୁଛି ତାହା ହେଉଛି ଏକ ବାରମ୍ବାର ଏବଂ ଚିନ୍ତାଜନକ ଧାରା, ଧର୍ମଘଟ କିମ୍ବା ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସମୟରେ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସେବା ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରଥମ ଟାର୍ଗେଟ୍ ହୋଇଯାଏ । ମୋର ଧ୍ୟାନ ସର୍ବସାଧାରଣ ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ବି ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ରାଲି ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ ସେତେବେଳେ ଆମେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଅସୁବିଧାଜନକ ଧାରା ଉପରେ ରହିଥାଏ ।
ଅନେକ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଅପ୍ରୀତିକର ଘଟଣା ଘଟେ, ସେତେବେଳେ ଉତ୍ତେଜନା ନାମରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷତି ଯଥାର୍ଥ କହି ଭାବିଥାନ୍ତି । ଏପରିକି ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରରେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ଘଟଣା ପରେ କିମ୍ବା କେତେକ ଦାବି ସମର୍ଥନରେ ରାସ୍ତାରୋକ ହେଲେ ପ୍ରଶାସକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ନରମ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଏହି ବାସ୍ତବତାର ଆଉ ଏକ ଦିଗ ରହିଛି, କାରଣ କିଛି ଲୋକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ବିବୃତ୍ତି ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବାରୁ ଅନେକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭାଗୁଛନ୍ତି । ବେଳେବେଳେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରଥମେ ଅନ୍ୟ କେହି ଭୁଲ୍ କରିଥିବା ଦାବି କରି ଭୁଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି । ତଥାପି, ଆମେ ଭୁଲିବା କଥା ନୁହେଁ ବିଶ୍ୱରେ ଅନେକ ଭୁଲ୍ ହାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆମଠାରୁ ଆସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ସାର୍ବଜନୀନ ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷତି କେବଳ କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ କ୍ରୋଧର କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ଏକ ନିରବ ଟିକସ । ଯେତେବେଳେ ବସ୍ ସବୁ ଜାଳି ଦିଆଯାଏ, ରେଳ ଷ୍ଟେସନଗୁଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗାରୁଜା କରାଯାଏ କିମ୍ବା ସରକାରୀ କୋଠାଗୁଡ଼ିକୁ ବିକୃତ କରାଯାଏ, ତୁରନ୍ତ କ୍ଷତି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ସମୟ ସହିତ ଗଭୀର ମୂଲ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ । ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଡାକ୍ତରଖାନା, ରାସ୍ତା କିମ୍ବା କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାଣ୍ଠିକୁ ମରାମତି ପାଇଁ ବିନିଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ସେବା ବ୍ୟାହତ ହୁଏ, ଜୀବିକା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସରକାରୀ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବାଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ବ୍ୟତୀତ ଏଭଳି ବିନାଶ ନାଗରିକ ବିଶ୍ୱାସକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ ଏବଂ ସମାଜ ସେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଥାଏ । ଶେଷରେ ସରକାରୀ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବା କେବଳ ରାଜ୍ୟ ବିରୋଧରେ ବିରୋଧ ନୁହେଁ, ଏହା ସାମୂହିକ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ଏକ ଝଟକା, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଜନସାଧାରଣ ନିଜେ ବହନ କରନ୍ତି ।
ସାର୍ବଜନୀନ ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷତି ଜାତୀୟ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଏକ ଭାରୀ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ବୋଝ ପକାଇଥାଏ । ଭାରତରେ କେତେ ହିଂସାର ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ ଶହ ଶହରୁ ଦଶହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର କ୍ଷତି ଘଟିଛି, ଯାହା ପରିବହନ ନେଟୱାର୍କ, ସରକାରୀ କୋଠା ଏବଂ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସେବାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି । କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଯୋଗୁଁ ବ୍ୟାପକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା । ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଏଭଳି ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସାଧାରଣ ପରିବହନ, ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ନାଗରିକ ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାପକ ବିନାଶ ଘଟାଇବ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କିଛି ବିରୋଧ ମଧ୍ୟରେ ଡକାଯାଇଥିବା ଦେଶରେ କେତେ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ପରିବହନ ବ୍ୟାଘାତ, ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଭାଙ୍ଗିବା, ବଜାର ବନ୍ଦ ଏବଂ ଜୀବିକା ହରାଇବା କାରଣରୁ ଦୈନିକ ୨୫,୦୦୦ରୁ ୩୦,୦୦୦କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ହେଉଥିବା ଅନେକ ସଂସ୍ଥା ଆକଳନ କରିଥିଲେ ।
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ଅଦାଲତ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ଦାୟୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଆଦାୟ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି । ମାନ୍ୟବର ନ୍ୟାୟାଳୟମାନେ ବିରୋଧ, ଦଙ୍ଗା ଏବଂ ବେଆଇନ ସମାବେଶ ସମୟରେ ବିନାଶକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅପରାଧୀକରଣ କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, କ୍ଷୟକ୍ଷତି ପାଇଁ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଅପରାଧୀଙ୍କ ଉପରେ ରହିଥାଏ ଏବଂ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଥରେ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ବିଷୟରେ ପ୍ରତିପାଦିତା କଲେ ପ୍ରମାଣର ଭାର ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ବୈଶ୍ୱିକ ସ୍ତରରେ ଅନେକ ବିକଶିତ ଦେଶ ଜନ ନିରାପତ୍ତା କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି ବୁଝାମଣା କରନ୍ତିନାହିଁ । ଦୃଢ଼ ଅପରାଧିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୂନ ସହନଶୀଳତାର ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ । ସାଧାରଣତଃ, ବିରୋଧ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଭଙ୍ଗାରୁଜା ଏବଂ ସାଧାରଣ ଭଙ୍ଗାରୁଜା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନଥାଏ, ଯାହା ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯଥାର୍ଥ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରୁଥିବା କୌଣସି ଅସ୍ପଷ୍ଟତାକୁ ଦୂର କରିଥାଏ । ମୁଖ୍ୟ ନୀତି ହେଉଛି ପରିଣାମର ଉଭୟ ନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ ଗମ୍ଭୀରତା ମାଧ୍ୟମରେ ସୁନିଶ୍ଚିତ ପ୍ରତିରୋଧ ।
ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଦେଶରେ ପଢୁଥାଏ ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବହୁତ ଥର ବସ୍ ଭିତରେ ନୋଟିସ ଦେଖିଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ଲୋକଙ୍କର ଅଟେ ଏବଂ ଯିଏ ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ କରେ କିମ୍ବା ଡ୍ୟୁଟିରେ ଥିବା ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କ ସହ ଅସଦାଚରଣ କରେ ସେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବ । ଏପରିକି ଭାରତର କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ସାର୍ବଜନୀନ ସମ୍ପତ୍ତିର ମୂଲ୍ୟ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ସିଧାସଳଖ ଆଦାୟ କରାଯାଏ ।
ସାର୍ବଜନୀନ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାର ଆଉ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାପକ ରୂପ ହେଉଛି ବିନା ଅନୁମତିରେ ପୋଷ୍ଟର, ବ୍ୟାନର, ବିଲବୋର୍ଡ ଏବଂ ସ୍ଳୋଗାନ ଛପାଇ କିମ୍ବା ରଙ୍ଗ କରି ଏହାକୁ ବିକୃତ କରିବା । ସର୍ବସାଧାରଣ କୋଠା, ଫ୍ଲାଏଓଭର, ବିଦ୍ୟୁତଖୁଣ୍ଟ, ବସ୍ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀ ଏବଂ ଏପରିକି ଐତିହ୍ୟ ସଂରଚନାର ପ୍ରାଚୀର ପ୍ରାୟତଃ ବିଜ୍ଞାପନ, ରାଜନୈତିକ ବାର୍ତ୍ତା କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ କ୍ୟାନଭାସ୍ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଯଦିଓ ଅନ୍ୟ ଭଙ୍ଗାରୁଜା ତୁଳନାରେ ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷତିକାରକ କମ୍ ମନେ ହୋଇପାରେ, ସେମାନେ ସର୍ବସାଧାରଣ ସ୍ଥାନକୁ ଅବକ୍ଷୟ କରନ୍ତି, ନାଗରିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ସଫେଇ ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଖର୍ଚ୍ଚ ଲାଗୁ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଂଶୀଦାର ଭିତ୍ତିଭୂମିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟକୁ ହ୍ରାସ କରନ୍ତି । ବିକୃତି ନିୟମ ପ୍ରତି ଅବହେଳାକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଭାବିକ କରିଥାଏ, ଏକ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ପତ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ପରିବର୍ତ୍ତେ ସର୍ବସାଧାରଣ ସ୍ଥାନକୁ ବିନିଯୋଗ ପାଇଁ ମୁକ୍ତଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରୋଧ ଯେକୌଣସି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଜୀବନରେଖା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର ଅସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିବାର ଅଧିକାର ରହିଛି । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆଇନକୁ ନିଜ ହାତକୁ ନିଆଯାଏ, ଏହା ସଠିକ୍ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ବିଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଯାହା ନୈତିକ ଭାବରେ ଅନ୍ୟାୟ ଏବଂ ସମାଜ ପାଇଁ ଗଭୀର କ୍ଷତିକାରକ । ସାର୍ବଜନୀନ ସମ୍ପତ୍ତି ସାର୍ବଜନୀନ ପାଣ୍ଠିରେ ନିର୍ମିତ ହୁଏ, ଏହା କେବଳ ସରକାରଙ୍କର ନୁହେଁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର । ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଯେଉଁ ସେତୁ ଉପରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛୁ ତାହାକୁ ଜାଳିଦେବା ଭଳି, ସାମୂହିକ ପ୍ରଗତିର ମୂଳଦୁଆକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ଭଳି । ଯଦି ଆମେ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଧିକ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାରତ ଗଠନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ତେବେ ଆମକୁ ଆଇନର ଶାସନ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ନାଗରିକ ଦାୟିତ୍ୱ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ସାଧାରଣ ହିତ ପାଇଁ ଆମେ ଏକାଠି ଯାହା ସୃଷ୍ଟି କରିଛୁ ତାହାର ସୁରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
