ପୁରୀ, ୧୪/୦୫: ରଥ ନିର୍ମାଣର ୧୩ତମ ଦିବସରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାମାନେ ରଥଖଳାରେ ୩ଟି ଅନୁକୂଳ କରିଛନ୍ତି । ପହିରେ ବିନ୍ଧ, ସିଙ୍ଗଡ଼ା(ଅର ସଂଯୁକ୍ତ ତୁମ୍ବ)ରେ ପହି ସଂଯୋଗ ଓ ତୁମ୍ବରେ ପନ୍ଦାରି ଏବଂ ବଳା ପିନ୍ଧା କାର୍ଯ୍ୟ ମଙ୍ଗଳବାର ଅନୁକୂଳ ହୋଇଛି । କାର୍ଯ୍ୟାରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ରଥ ନିର୍ମାଣ ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥିଲେ ତିନି ରଥର ମୁଖ୍ୟ ବିଶ୍ୱକର୍ମା । ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଭୋଇସେବକ ବିଲେଇ ବାଡ଼ିଆ ପଦ୍ଧତିରେ ସିଙ୍ଗଡ଼ା ଓ ପହିକୁ ସଂଯୋଗ କରିଛନ୍ତି । ଯନ୍ତାପଟାରେ ପଡ଼ି ସିଙ୍ଗଡ଼ାକୁ ପହି ପିନ୍ଧାଇ ଖୁସିଅର ଲଗାଯାଉଛି । ପରେ କଳସା କରାଯାଇ ପହିକୁ ଖାପରେ ବାନେ୍ଧଣୀ କରି ଚକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ । ବୁଧବାର ସୁଦ୍ଧା ତିନି ରଥର ନାହାକା ଚକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ ବୋଲି ସୂଚନା ରହିଛି ।
ନିର୍ମାଣକାରୀଙ୍କ ଟାର୍ଗେଟ ଏବେ ଠାକୁରଙ୍କ ଭଉଁରି ଉତ୍ସବ । ରଥ ତିଆରି ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଭଉଁରି ଯାତ୍ରାରେ ଚକ ଅଖ ଡ଼େରା ହେବ । ଅର୍ଥାତ୍ ତିନି ରଥର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ଚକ ସହ ଗୋଟିଏ ଅଖ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବ । ଏଣୁ ରଥ ଖଳାରେ ଚକ ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ଯୋର ଦିଆଯାଉଛି । ପ୍ରଥମେ ଅନୁକୂଳ ହୋଇ ପହି ହଣାଗଲା । ପହିରେ ବିନ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ଅନୁକୂଳ କରାଯାଏ । ପୁଣି ସିଙ୍ଗଡ଼ାରେ ପହି ସଂଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଅନୁକୂଳ ହେଲା । ପରେ ବିଲେଇ ବାଡ଼ିଆ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
ଚକ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ବିଲେଇ ବାଡ଼ିଆ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ । ପ୍ରଥମେ ଚକରେ ଲାଗି ହୋଇଥିବା ପହିର ବାହାର ବିନ୍ଧରେ ଖୁସି ଅର ଲାଗିଥିଲା । ପହି ଓ ଅରକୁ କାମୁଡ଼ି ଧରେ ଖୁସି ଅର । ଗୋଟିଏ ଚକରେ ୪ଗୋଟି ପହି ଲାଗିଛି । ସେଥିରେ ଥିବା ୧୬ ବିନ୍ଧରେ ୧୬ ଗୋଟି ଅର ଭୁଞ୍ଜାଯାଇଛି । ବାହାର ପାଶ୍ୱର୍ରେ ୧୬ଗୋଟି ଖୁସି ଅର ଦିଆଯାଇଛି । ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତୁମ୍ବ ଉପରେ ବସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଉଥିଲେ । ହାତରେ ମାପ ବାଡ଼ି ଧରି ଚକର ଚତୁଃପାଶ୍ୱର୍କୁ କେଉଁଠି କେତେ ମାଡ଼ ପଡ଼ିବ ବୁଝାଉଥିଲେ । ୩୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ଓଜନର ଏକ ଆୟତାକାର କାଠ ଖଣ୍ଡକୁ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡ କତା ଦୌଡ଼ିରେ ବାନ୍ଧି ପହିକୁ ମାଡ଼ ଦିଆଯାଏ । ଦୁଇ ଜଣ ଲେଖାଏଁ ଭୋଇ ସେବକ ଦୁଇ ପାଶ୍ୱର୍ରେ ଧରି ଆୟତାକାର କାଠଟିକୁ ଦୂରରୁ ଝୁଲାଇ ପହି ଓ ଖୁସି ଅରକୁ ପିଟି ସାଇଜ୍ କରୁଛନ୍ତି ।
ଗୋଟିଏ ଚକ ପାଇଁ ୮ଜଣ ଭୋଇ ସେବକ ଓ ୪ ଜଣ ପ୍ରାୟ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏହି କାମ କରନ୍ତି । ଚାରି ଜଣ ଭୋଇ ସେବକ ବିଲେଇ ବାଡ଼ିଆରେ ଓ ଅନ୍ୟ ୪ଜଣ ଚକକୁ ଘୁରାଇ ରଥ ଚକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । ଏହାପରେ କଳସା(ପହି ବାନେ୍ଧଣୀ) କାମ । ୪ଗୋଟି ପହିର ସଂଯୋଗ ସ୍ଥଳକୁ ମାପ କରି ଦାଗ ଦିଆଯାଉଛି । ପହିର ଉଭୟ ଅଂଶକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ କଟାଯାଇ ଖାପରେ ପକାଇ କଳସା କରାଯାଉଛି । ଏଥିସହ ଯନ୍ତାଗାଡ଼ରେ ପଡ଼ି ସିଙ୍ଗଡ଼ା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜାରି ରହିଛି ।
ଆଉ ୬ଟି ସିଙ୍ଗଡ଼ା ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଟାର୍ଗେଟ ରହିଥିବା କହିଛନ୍ତି ଭୋଇ ସର୍ଦ୍ଦାର ରବି ଭୋଇ । ରଥ ଚାଳିରେ ରଥର ଗୁଜ, କୁଡ଼ୁକା, ଜଳଯନ୍ତ୍ର ଆଦି କାମ ଚାଲିଛି । ରୂପକାରମାନେ ଗୁଜରେ ସିଂହ ବିରାଳ ଖୋଦେଇ କରୁଛନ୍ତି । ଦୋଳବେଦି ଶାଳରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଛନ୍ତି କମାର ସେବକ। ବଳା ଓ ପନ୍ଦାରି କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି । ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଚାହିଦା ଅନୁସାରେ ଲୁହା ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଉଛନ୍ତି ।
