• ଭାରତୀୟ ମୂଦ୍ରା ଏବଂ ନୋଟରେ ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଫଟୋ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ରହିଆସିଛି
  • ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ କାହାଙ୍କର ଫଟୋ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାରେ ଥିଲା?
  • କେବେ ଭାରତୀୟ ମୂଦ୍ରାରେ ଛପାଗଲା ବାପୁଙ୍କ ଫଟୋ?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୦/୦୨: ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଫଟୋ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ନୋଟରେ ରହିଛି। ଏହା ଦଶନ୍ଧି ଧରି ମୁଦ୍ରାର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଆସିଛି, କିନ୍ତୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ କାହାର ଫଟୋ ରହିଥିଲା। ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ପ୍ରଥମେ ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ ପାଇଁ ଏକ ନୋଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଚିତ୍ରରେ, ସେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ତାଙ୍କ ସେବାଗ୍ରାମ ଆଶ୍ରମ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଥିଲା। ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ସରକାର ଏହାକୁ ପୁନଃପ୍ରଚଳନ କରିବା ପରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ପୁନଃମୁଦ୍ରିତ ୫୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟରେ ପୁଣି ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ୧୯୯୬ ମସିହାରେ, ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ସିରିଜ୍ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯାହା ପରଠାରୁ ସମସ୍ତ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ନୋଟରେ ତାଙ୍କ ଫଟୋକୁ ସ୍ଥାନିତ କରାଯାଇଛି। ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ କାହାଙ୍କ ଫଟୋ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ନୋଟରେ ଥିଲା?

ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ, ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଅଧୀନରେ ଥିଲା, ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ନୋଟଗୁଡ଼ିକରେ କିଙ୍ଗ୍ ଜର୍ଜ ପଞ୍ଚମଙ୍କ ଚିତ୍ର ଥିଲା। ଏହି ନୋଟଗୁଡ଼ିକ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ, କିଙ୍ଗ୍ ଜର୍ଜ ଷଷ୍ଠଙ୍କ ଚିତ୍ର ଥିବା ନୋଟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନୋଟଗୁଡ଼ିକ ଇଂଲଣ୍ଡରୁ ଆମଦାନି କରାଯାଇଥିଲା। ସେଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚମାନର କାଗଜରେ ମୁଦ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଡିଜାଇନ୍ ରଙ୍ଗୀନ ଏବଂ ଏମ୍ବୋସ୍ ହୋଇଥିଲା।

ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଜେଲରେ ପଢୁଥିଲେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ, ଲେଖୁଥିଲେ ରଚନା... ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ଦେଖି ପୋକ୍ସୋ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କ ସଜା କୋହଳ କଲେ କୋର୍ଟ

ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ, ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଗଲା। ଭାରତ ସରକାର ମୁଦ୍ରାରୁ ବିଦେଶୀ ରାଜାଙ୍କ ଫଟୋ ହଟାଇବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ନୋଟରେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଫଟୋ ମୁଦ୍ରିତ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା। ଦେଶର ନୂତନ ପରିଚୟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ନୂତନ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ନୋଟରେ ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭର ସିଂହ ଚିହ୍ନକୁ କୃଷି, ବିକାଶ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଦର୍ଶାଇଥିବା ଚିତ୍ର ସହିତ ବଦଳାଇଥିଲା। ଏହି ଧାରା ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଜାରି ରହିଥିଲା।

୧୯୯୬ ମସିହାରେ, ଯେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏକ ନୂତନ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ନୋଟରେ କାହାକୁ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା। ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ ସିରିଜ ପ୍ରଚଳନ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା। କାରଣ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ସ୍ୱାଧୀନତାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ଚେହେରା ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଚେହେରା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରତିଛବି ପ୍ରଥମେ ୧୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ୫୦୦ ଟଙ୍କା ନୋଟରେ ମୁଦ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା। ଧୀରେ ଧୀରେ, ଏହି ଧାରା ବିଭିନ୍ନ ନୋଟକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଥିଲା।

ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଭାରତରେ କମିଛି ଦୁର୍ନୀତି;୧୮୦ ଦେଶକୁ ନେଇ କରାଯାଇଥିବା ସର୍ଭେ ରିପୋର୍ଟର ତଥ୍ୟ ଦାଖଲ କଲା ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଟ୍ରାନ୍ସପରେନ୍ସି

ଫଟୋ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଅପିଲ:

ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ନୋଟରୁ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଫଟୋ କେବେ ହଟାଯାଇ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ଅନେକ ଆବେଦନ କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଫଟୋକୁ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ, ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ, ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଗଣେଶଙ୍କ ଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଫଟୋ ସହିତ ବଦଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।

୨୦୧୬ରେ ଯେତେବେଳେ ପଚରାଗଲା ଯେ ମୁଦ୍ରା ନୋଟରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରତିଛବି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର କୌଣସି ଯୋଜନା ଅଛି କି, ସେତେବେଳେ ଅର୍ଥ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଅର୍ଜୁନ ରାମ ମେଘୱାଲ କହିଥିଲେ, "ୟୁପିଏ ଶାସନ ସମୟରେ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇସାରିଛି ଯେ ମୁଦ୍ରା ନୋଟରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରତିଛବି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।" ତଥାପି, ସରକାର ଡକ୍ଟର ବି.ଆର. ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ଡିସେମ୍ବର ୬, ୨୦୧୫ରେ ୧୨୫ ଟଙ୍କାର ଏକ ଅଣ-ପ୍ରଚଳିତ ସ୍ମାରକୀ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ ୧୦ ଟଙ୍କାର ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ମୁଦ୍ରା ଜାରି କରିଥିଲେ।