ଆଜିର ମାର୍କେଟିଂରେ ‘ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଦ୍ୱାର ସମ୍ମୁଖରେ ‘ଶୀଘ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ପହଞ୍ଚାଇବା’ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାର ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ କାରଣ ପାଲଟିଛି । କ୍ରେତାମାନେ ବାହାର ଦୋକାନକୁ ନଯାଇ କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଘରେ ସେମାନଙ୍କର ସାମଗ୍ରୀ ପାଇପାରୁଛନ୍ତି । ଆଜିକାଲି ‘ଅନଲାଇନ୍ ମାର୍କେଟିଂ' ଏକ ସାଧାରଣ କଥା ହୋଇଗଲାଣି । ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକରେ କିଣିବାର ପଦ୍ଧତି ପାରମ୍ପରିକ କ୍ରୟ ପଦ୍ଧତିରୁ ନୂତନ ଉପାୟକୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି ।
ଆମ ଦେଶର ଆଜିର ତୀବ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ବଜାରରେ "ଦ୍ରୁତ କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ’ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରାହକ ଏବଂ ବିକ୍ରେତା ଉଭୟଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରୁଛି । ଆଜିକାଲି ଆମେ ଆମ ସମାଜରେ ଅଭୂତପୂର୍ବ ବଜାରଶୈଳୀ ଦେଖୁଛୁ, ଯାହା ଆମେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲୁ ଏବଂ କେବେ ଏଥିସହ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନଥିଲୁ । ଏବର୍ଷ ଭାରତର ଅନଲାଇନ୍ ‘ଦୀପାବଳୀ ସପିଙ୍ଗ୍' ମୁଖ୍ୟତଃ ଅଣ-ମେଟ୍ରୋ ସହରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇ-କମର୍ସ ଅର୍ଡରର ପ୍ରାୟ ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଥିଲା । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ ୩-ଟାୟର ସହରଗୁଡ଼ିକ ମୋଟ୍ ସପିଙ୍ଗ୍ର ଅଧାରୁ ଅଧିକ ଏଥିରେ ଅବଦାନ ରଖିଛି । ‘ନନ୍-ମେଟ୍ରୋ ଇଣ୍ଡିଆ' ବଜାର ଧାରାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ସ୍ତରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି । ଦୀପାବଳି ସମୟରେ ଅଣ-ମେଟ୍ରୋ ସହରଗୁଡ଼ିକ ‘କ୍ୱିକ୍-କମର୍ସ' ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତର ଅନଲାଇନ୍ ସପିଙ୍ଗ୍କୁ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରକୁ ନେଇଯାଇଥିଲା । ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ‘ଅଲ୍ଟ୍ରା-ଫାଷ୍ଟ ଡେଲିଭରି', ଯାହା କ୍ରେତାମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି । ଆଜିର ମାର୍କେଟିଂରେ ‘ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଦ୍ୱାର ସମ୍ମୁଖରେ ‘ଶୀଘ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ପହଞ୍ଚାଇବା’ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାର ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ କାରଣ ପାଲଟିଛି । କ୍ରେତାମାନେ ବାହାର ଦୋକାନକୁ ନଯାଇ କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଘରେ ସେମାନଙ୍କର ସାମଗ୍ରୀ ପାଇପାରୁଛନ୍ତି ।
ଆଜିକାଲି ‘ଅନଲାଇନ୍ ମାର୍କେଟିଂ' ଏକ ସାଧାରଣ କଥା ହୋଇଗଲାଣି । ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକରେ କିଣିବାର ପଦ୍ଧତି ପାରମ୍ପରିକ କ୍ରୟ ପଦ୍ଧତିରୁ ନୂତନ ଉପାୟକୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି । ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଏକ ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟ ସହିତ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଇବାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ସକ୍ଷମ ଏବଂ ତାହା ମଧ୍ୟ ଏକ ଶୀଘ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ । ବଡ଼ ଖେଳାଳିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଅନଲାଇନ୍ ମାର୍କେଟିଂ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆମ ପରିବାରର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ହିଁ ଆମର ଘରୋଇ ଅର୍ଥନୀତି ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି । କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବେ ମୋର ଜଣେ ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ତାଙ୍କର ଅଭିଜ୍ଞତା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ଯେ, ସେ କିପରି ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଏକ ନିକଟସ୍ଥ ଶୀଘ୍ର ପହଞ୍ଚିପାରୁଥିବା ରିଲାଏନ୍ସ ସ୍ମାର୍ଟ ଷ୍ଟୋରକୁ କିଛି ଘରୋଇ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ଚୟନ କରିବା ପରେ, ସେ ପେମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ରିଲାଏନ୍ସ ସ୍ମାର୍ଟ କୋଠାରୁ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଫୋନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଅନଲାଇନ୍ ଅର୍ଡର ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ଆଧାରରେ ସେ ‘ବିଗ୍ ବାସ୍କେଟ୍' ଅର୍ଡରରୁ ସମାନ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ପାଇସାରିଛନ୍ତି । ନିକଟରେ, ବିଗ୍ ବାସ୍କେଟ୍ ସମ୍ବଲପୁର ଭଳି ଏକ ୩-ସ୍ତରୀୟ ସହରରେ ଏକ ନୂତନ ମାର୍କେଟିଂ ସେବା ଖୋଲିଛି । ମୋ ବନ୍ଧୁ ରିଲାଏନ୍ସ ସ୍ମାର୍ଟ ଷ୍ଟୋରରୁ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ପାଇବା ପାଇଁ କିଣିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଡର କରାଯିବାର ଦଶ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଡେଲିଭରି କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମାନ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ଘରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ବଡ଼ ଖେଳାଳି ରଣନୀତି: ମୋ ବନ୍ଧୁଙ୍କ କାହାଣୀରୁ ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରିବ ଯେ, କେତେ ଶୀଘ୍ର ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଖେଳାଳିମାନେ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିପାରିବେ ଏବଂ ତାହା ମଧ୍ୟ ଏକ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କର ଏକାଧିକାର ବଜାୟ ରଖିପାରିବେ । ଯେତେବେଳେ ଛୋଟ ଉଦ୍ୟୋଗ ସହିତ ତୁଳନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯିବ, ସେତେବେଳେ ବଡ଼ ଖେଳାଳିମାନେ ସର୍ବଦା ବଜାରରେ ନେତୃତ୍ୱ ନେବାପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବେ । କାରଣ, ବଜାରରେ ସେମାନଙ୍କର ଛୋଟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ସହିବା ପାଇଁ ଆନ୍ତରିକ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତା ରହିବ । ବଡ଼ ଅନଲାଇନ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ବିକ୍ରୟ ସମୟରେ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଭାରୀ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ତାହା ଛୋଟ ପାରମ୍ପରିକ କିରାଣା ଦୋକାନ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ କୋଭିଡ ସମୟରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ଭିଡ଼ ବଜାରକୁ ଗଲେ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ବ୍ୟାପିବାର ଭୟ ଥିବାରୁ ଅନଲାଇନରେ କ୍ରୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା । ସେହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ସତର୍କତାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ଘରୋଇ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ଡେଲିଭରି ବୟଙ୍କ ଠାରୁ ଘରକୁ ଅର୍ଡର କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
ନୂତନ ସାଧାରଣ ଧାରା: ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ମହାନଗରୀଗୁଡ଼ିକରେ ଜୀବନର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଗଲା । ଜୋମାଟୋ, ଗ୍ରୋଫର୍ସ, ବ୍ଲିଙ୍କିଟ୍, ଆମାଜନ, ଫ୍ଲିପକାର୍ଟ, ରିଲାଏନ୍ସ ଜିଓ, ବିଗ୍ ବାସ୍କେଟ୍, ସ୍ୱିଗି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖେଳାଳିମାନେ ସାରା ଦେଶରେ ଘରେ ଘରେ ପରିଚିତ ହୋଇଗଲେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ମହାନଗରୀଗୁଡ଼ିକରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ମାର୍କେଟିଂ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଛୋଟ ସହର ଏବଂ ତହସିଲରେ ନିଆଁ ପରି ବ୍ୟାପିଯାଇଛି, ଯାହା ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ସହାୟକ ହୋଇଆସୁଥିବା ପାରମ୍ପରିକ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଛି । ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ନିଆଯାଉ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ସହଜ ହୋଇଯାଇଛି । ଯଦି ଆପଣ ଆପୋଲା ଫାର୍ମାସି, ଟାଟା୧ ମିଗ୍ରା, ନେଟମେଡ୍ସ, ଫାର୍ମଇଜି, ଟ୍ରୁମେଡ୍ସ, ଆମାଜନ ଫାର୍ମାସି, ପ୍ରାକ୍ଟୋ, ଆମୱେଲ ଏବଂ ଟେଲାଡକ୍ ଭଳି ଅନଲାଇନ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକରୁ ଔଷଧ ଅନଲାଇନରେ ଅର୍ଡର କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚିଯିବ । ତାହା ମଧ୍ୟ ଏକ ଭଲ ରିହାତି ସହିତ, ଯାହା ଔଷଧ ଦୋକାନଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ । ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ପାଦ ପିନ୍ଧା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ପାରମ୍ପରିକ ଏବଂ ବ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ବଡ଼ ଦୋକାନଗୁଡ଼ିକରେ ନକାରାତ୍ମକ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି । କାରଣ ଅନଲାଇନ୍ ଜୋତାର ଅର୍ଡରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଅନଲାଇନ୍ ଜୋତା କ୍ରୟ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବିକଳ୍ପ ଚୟନ କରିବା ଏବଂ ଉଚିତ ମୂଲ୍ୟରେ ଖୋଜିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି ।
ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବର୍ଗର ଆକାଂକ୍ଷା: ଏକ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଗଠନରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବର୍ଗର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ସେମାନଙ୍କର ମନୋଭାବ, ଆଚରଣଗତ ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତା ଅନଲାଇନ୍ ବାଣିଜ୍ୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀକୁ ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ‘ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥନୀତି' କ୍ଷେତ୍ରରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ନିରନ୍ତର ‘ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଚାପ' ଯୋଗୁଁ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକମାନେ ଶୀଘ୍ର ସେମାନଙ୍କର ପରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଜୀବନଶୈଳୀ ସହିତ ଖାପ ଖୁଆଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଗଲେ । ଭାରତୀୟ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବର୍ଗ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଯୁବପିଢ଼ି, ଶେଷରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପସନ୍ଦକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସ୍ଥିତି ଭାବରେ ଆଣିଲେ, ଯାହାକୁ ବାଣିଜ୍ୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଆକଳନ କିମ୍ବା ବୁଝିପାରିନଥିଲେ ।
କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ: ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଆମ ଦେଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ କ'ଣ ହେବ? ମାର୍କେଟିଂର ପାରମ୍ପରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଏକ ଅସ୍ୱପ୍ନିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି । ଆମର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ-ସହରୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବିଶାଳ ଜନସଂଖ୍ୟା ରହିଛି ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଏତେ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନଲାଇନ୍ କ୍ରୟ ସହିତ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି । ତେଣୁ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଡିଜିଟାଲ ବାଣିଜ୍ୟ ସତ୍ତେ୍ୱ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିକ୍ରେତାମାନେ ଆଗାମୀ ସମୟରେ ସବୁ ପ୍ରକାର ପରିସ୍ଥିତିରେ ମାର୍କେଟିଂ ଜଗତରେ ରହିବେ । ଭାରତ ଏକ ବହୁମୁଖୀ, ବିଶାଳ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତି । ଆମ ଦେଶରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ହେବାର ଏକ ଆଶାଜନକ ସୁଯୋଗ ରହିଛି । ଏହା ଆମର ଉଦୀୟମାନ ଅର୍ଥନୀତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ।
