ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୯।୫: ଉତ୍ତର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ଭାରତ ସମେତ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ପ୍ରକୋପ ଜାରି ରହିଛି । କିନ୍ତୁ, ଆଗକୁ ଆସୁଛି ବର୍ଷର ସବୁଠାରୁ କଷ୍ଟଦାୟକ ଏବଂ ଅସହ୍ୟ ୯ ଦିନ, ଯାହାକୁ ଆମେ ‘ନୌତପା’ ବୋଲି କହିଥାଉ । ଚଳିତ ବର୍ଷ ୨୫ ମେରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୨ ଜୁନ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ ଏହି ନୌତପା । ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣ ଏତେ ପ୍ରଖର ହେବ ଯେ, ଦିନ ସମୟରେ ରାସ୍ତାଘାଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭାଟି ଭଳି ତାତିବ ଏବଂ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଗୁଳୁଗୁଳି ଯୋଗୁଁ ଶୋଇବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ିବ । ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ଆମେ ଜାଣିବା ଏହି 'ନୌତପା' କ’ଣ ଏବଂ ଏହା ପଛରେ ଥିବା ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ କ’ଣ ?
୧. ନୌତପା କ’ଣ ?
ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ 'ନବ' ଅର୍ଥାତ୍ ନଅ ଏବଂ 'ତପ' ଅର୍ଥାତ୍ ଉତ୍ତାପର ମିଶ୍ରଣରୁ 'ନୌତପା' ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ଏହାର ସରଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ୯ ଦିନର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉତ୍ତାପ । ବିଶେଷ କରି ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ରାଜସ୍ଥାନ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଶବ୍ଦର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୪୨ ରୁ ୪୮ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଯାଏ । ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର 'ହିଟ୍ ୱେଭ୍' ବା ଅଂଶୁଘାତର ସତର୍କ ସୂଚନା ଜାରି କରିଥାଏ ।
୨. ନୌତପା ପଛର ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ କ’ଣ ?
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହର ଏହି ୯ ଦିନ ପଛରେ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୌଗୋଳିକ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ରହିଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଏବଂ କର୍କଟ କ୍ରାନ୍ତି ପୃଥିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷରେ ୨୩.୫ ଡିଗ୍ରୀ ଢଳି ରହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପରିକ୍ରମା କରେ । ମେ ମାସର ଶେଷ ଏବଂ ଜୁନ୍ ମାସର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କର୍କଟ କ୍ରାନ୍ତିର ଠିକ୍ ଉପରକୁ ଚାଲିଆସନ୍ତି । ଏହି କାରଣରୁ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣ ସିଧା ପଡ଼ିଥାଏ । ଭାରତର ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଦିନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ । ସକାଳୁ ଶୀଘ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହେବା ସହ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବିଳମ୍ବରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହୁଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭୂପୃଷ୍ଠ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉତ୍ତାପ ଶୋଷଣ କରିଥାଏ ।
ଶୁଷ୍କ ଭୂମି ଏବଂ ଗରମ ପଶ୍ଚିମା ପବନ:
ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ଯୋଗୁଁ ମାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖିଯାଇଥାଏ । ଶୁଖିଲା ମାଟିରେ ଆଦ୍ରତା ନଥିବାରୁ ଏହା ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଗରମ ହୁଏ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଗରମ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଛାଡ଼ିଥାଏ । ଏହା ସହିତ ରାଜସ୍ଥାନର ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସୁଥିବା ଗରମ ଓ ଶୁଷ୍କ ପଶ୍ଚିମା ପବନ ଯାହାକୁ ଆମେ 'ଲୁ' କହୁ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆହୁରି ଉତ୍ତପ୍ତ କରିଦିଏ । ଉପରିସ୍ଥ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ବାୟୁର ଚାପ ଯୋଗୁଁ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ, ଫଳରେ ବର୍ଷାର କୌଣସି ସମ୍ଭାବନା ନଥାଏ ।
୩. ଗୁଳୁଗୁଳି କାହିଁକି ବଢ଼ିଯାଏ ?
ନୌତପା ସମୟରେ କେବଳ ଗରମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅସହ୍ୟ ଗୁଳୁଗୁଳି ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଅତିଷ୍ଠ କରିଦିଏ ।
ମୌସୁମୀର ଆଗମନ: ଏହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁର ପ୍ରଭାବରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଏବଂ ଆରବ ସାଗରରୁ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବନ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭାରତର ସ୍ଥଳଭାଗ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ ।
ହିଟ୍ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ: ବାୟୁରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପର ମାତ୍ରା ବଢ଼ିବା ଯୋଗୁଁ ଶରୀରରୁ ବାହାରୁଥିବା ଝାଳ ଶୀଘ୍ର ଶୁଖେ ନାହିଁ । ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ 'ହିଟ୍ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ' କୁହାଯାଏ । ଯଦି ବାହାରର ପ୍ରକୃତ ତାପମାତ୍ରା ୪୫ ଡିଗ୍ରୀ ଥାଏ ଏବଂ ଆଦ୍ରତା ୬୦-୭୦ ପ୍ରତିଶତ ରହେ, ତେବେ ଶରୀରକୁ ତାହା ୫୦ ରୁ ୫୫ ଡିଗ୍ରୀ ଭଳି ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ଲୋକମାନେ ଅଧିକ କ୍ଲାନ୍ତ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଏବଂ ହିଟ୍ ଷ୍ଟ୍ରୋକର ଭୟ ବଢ଼ିଯାଏ ।
୪. ନୌତପା ପରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତି କେବେ ?
ନୌତପାର ଏହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ୯ ଦିନ ଶେଷ ହେବା ମାତ୍ରେ ହିଁ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ କେରଳ ଛୁଇଁଥାଏ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ । ମୌସୁମୀର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷା ପୃଥିବୀକୁ ଶୀତଳ କରିଦିଏ । ତେଣୁ ନୌତପାକୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଚରମ ସୀମା ବୋଲି ଧରାଯାଏ, ଯାହା ପରେ ବର୍ଷାର ଆଗମନ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ ।
ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କିଛି ଜରୁରୀ ପରାମର୍ଶ:
ଏହି ସମୟରେ ନିଜକୁ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କେତେକ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି ।
ସମୟ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ: ଅପରାହ୍ନ ୧୨ଟାରୁ ୪ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଗରମ ହେଉଥିବାରୁ, ଏହି ସମୟରେ ଜରୁରୀ କାମ ନଥିଲେ ବାହାରକୁ ବାହାରନ୍ତୁ ନାହିଁ ।
ଶରୀରକୁ ହାଇଡ୍ରେଟ୍ ରଖନ୍ତୁ: ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ । ଓଆରଏସ୍, ଲେମ୍ବୁ ପାଣି, ଲସି କିମ୍ବା ତୋରାଣି ପିଅନ୍ତୁ ।
ସଠିକ୍ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ: ବାହାରକୁ ଗଲାବେଳେ ହାଲୁକା ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଢିଲା ସୂତା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ । ମୁଣ୍ଡକୁ କପଡ଼ା, ଟୋପି କିମ୍ବା ଛତା ଦ୍ୱାରା ଢାଙ୍କି ରଖନ୍ତୁ । ଘରେ ଥିବା ବୃଦ୍ଧ, ଶିଶୁ ଏବଂ ଅସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଏହି ସମୟରେ ବିଶେଷ ଯତ୍ନ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ । ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହନ୍ତୁ ।
ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ... Supreme Court: ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ, ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା ମେଡିକାଲ କଲେଜ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଫି’ ଲାଭ ମିଳିବନି
