ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୪।୧: କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ । ଘରୋଇ ଅଣ-ସହାୟତାପ୍ରାପ୍ତ, ଅଣ-ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଭାବରେ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶରେ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ କୋଟା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ନିୟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି । କୋର୍ଟ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, “ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ଗରିବ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇବା ଏକ ଜାତୀୟ ମିଶନ ହେବା ଉଚିତ୍ ।” ମଙ୍ଗଳବାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟରେ କହିଛନ୍ତି, ସମ୍ବିଧାନର ଭ୍ରାତୃତ୍ୱର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସେତେବେଳେ ହାସଲ ହେବ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ରିକ୍ସା ଚାଳକର ପିଲା ଜଣେ କୋଟିପତି କିମ୍ବା ଜଣେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ପିଲା ସହିତ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିବ । ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର (RTE) ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ସମସ୍ତ ସ୍କୁଲ ଗରିବ ଏବଂ ପଛୁଆ ବର୍ଗର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଗଣାରେ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ କୋର୍ଟ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର ଆଇନ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସମାନ ଶିକ୍ଷାର ଅଧିକାର ଦିଏ ।
ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରି ବିଚାରପତି ପିଏସ୍ ନରସିମହା ଏବଂ ଏଏସ୍ ଚନ୍ଦୁରକରଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର ଆଇନ ଜାତି, ବର୍ଗ, ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଆଧାରରେ କୌଣସି ଭେଦଭାବ ବିନା ସମାନ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କୁ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ । "ଧାରା 12 ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ସହିତ ସମାନତା ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ," । କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଧାରା 12 ଅନୁଯାୟୀ, ବିନା ସହାୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ପଡ଼ୋଶୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ୨୫% ପିଲାଙ୍କ ପ୍ରବେଶ କେବଳ ଏକ ପୃଥକ ଜନହିତକର ପଦକ୍ଷେପ ନୁହେଁ, ବରଂ ଧାରା 21A ଏବଂ 39(f) ରେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ଏବଂ "ଶିଶୁର ବିକାଶ" ପ୍ରତି ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ସାକାର କରିବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ । କୋଠାରୀ କମିଶନ ରିପୋର୍ଟକୁ ଦର୍ଶାଇ, କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଏକ "ସାଧାରଣ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା" ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛି ଯେଉଁଠାରେ ସମାଜର ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ପିଲାମାନେ ଭେଦଭାବ ବିନା ସମାନ ଶିକ୍ଷା ପାଇପାରିବେ । ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର ଆଇନର ଧାରା 38 ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମ ଏବଂ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଅନଗ୍ରସର ବର୍ଗର ପିଲାମାନଙ୍କୁ କିପରି ଏବଂ କେଉଁ ଉପାୟରେ ପଡ଼ୋଶୀ ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯିବ ତାହା ସ୍ଥିର କରିବ ।
ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କଲେ କୋର୍ଟ:
ଜାତୀୟ ଶିଶୁ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ଆୟୋଗ (NCPCR) ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଶିଶୁ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ଆୟୋଗ (SCPCR), ଏବଂ ଜାତୀୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ପରିଷଦ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରି ଧାରା 12(1)(c) ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ନିୟମ ଏବଂ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ ପ୍ରଣୟନ କରିବାକୁ କୋର୍ଟ ସମ୍ପୃକ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି । NCPCRକୁ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଜାରି ନିୟମ ଏବଂ ନିୟମାବଳୀ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଏବଂ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୧ ସୁଦ୍ଧା କୋର୍ଟରେ ଏକ ସତ୍ୟପାଠ ଦାଖଲ କରିବାକୁ କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏପ୍ରିଲ ୬ରେ ମାମଲାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ହେବ । ନ୍ୟାୟଧୀଶ ପି.ଏସ୍. ନରସିଂହ ଏବଂ ଅତୁଲ ଏସ୍. ଚାନ୍ଦୁରକରଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର (RTE) ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, EWS ବର୍ଗର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରବେଶ ପାଇବାରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଅସୁବିଧା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ବେସରକାରୀ ଅଣ-ସହାୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଅଣ-ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ଏହିପରି ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ସଂରକ୍ଷଣକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥାଏ । ଖଣ୍ଡପୀଠ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାୟର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲିଭ୍ ପିଟିସନ୍ ଉପରେ ଶୁଣାଣି କରୁଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ୨୦୧୬ରେ ଏକ ପଡ଼ୋଶୀ ସ୍କୁଲରେ ସିଟ୍ ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମାଗଣା ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରବେଶରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ପରେ, ସେ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ ।
