ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୦୮/୧୨: ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏବଂ କମ୍ବୋଡିଆ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଥରେ ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। କାମ୍ବୋଡିଆ ସୀମା ନିକଟରେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏକ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଦାବି କରିଛି ଯେ କମ୍ବୋଡିଆ ସୋମବାର ଦିନ ଭୋର ୩ ଟା (ସ୍ଥାନୀୟ ସମୟ) ସମୟରେ ଥାଇ ସୀମାକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ଥାଇ ସୈନିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଜଣ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ତଥାପି, ଅକ୍ଟୋବରରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରାଯାଇଥିଲା। ତଥାପି, ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏବେ ପରସ୍ପରକୁ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବାର ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ସ୍ଥଳେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ବିବାଦ କ'ଣ? ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏବଂ କମ୍ବୋଡିଆ ୯୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ନେଇ ସୀମା ବିବାଦରେ କାହିଁକି ଆବଦ୍ଧ? ଡାଙ୍ଗରେକ୍ ପର୍ବତମାଳାର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରେହ ଭିହିୟର ମନ୍ଦିର କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳ ନୁହେଁ; ଏହା ଏବେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏବଂ କମ୍ବୋଡିଆ ମଧ୍ୟରେ ଦଶନ୍ଧି ପୁରୁଣା ସୀମା ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି।
୫୦ ନାଗରିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ:
ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଏହି ସୁନ୍ଦର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଅବଶ୍ୟ ୟୁନେସ୍କୋର ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଭୂମି ବାରମ୍ବାର ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷର କାରଣ ପାଲଟିଛି। ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିଛି ଏବଂ ମାମଲାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଦାଲତକୁ ନେଇଛି। ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ, ଥାଇ ସେନା ୧୦୦ ରୁ ଅଧିକ କମ୍ବୋଡିଆ ସୈନିକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଦାବି କରିଛି। ଏହି ସମୟରେ କମ୍ବୋଡିଆରେ ୨୧ ସୈନିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ୫୦ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ଆହତ ଏବଂ ୩ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ବାସଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଛି।
ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ: 'ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍' ମଧୁର-ମହାନ୍, ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାର ଆଧୁନିକ ଅବତାର', ମହାବିତର୍କରେ କହିଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
କାହିଁକି ମନ୍ଦିରକୁ ନେଇ ବିବାଦ?
ବିବାଦର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ୧୯୦୭ ମସିହାରୁ, ଯେତେବେଳେ ଫରାସୀ ଶାସନ ସମୟରେ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏକ ମାନଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରେହ ବିହିୟର ମନ୍ଦିରକୁ କମ୍ବୋଡିଆର ସୀମା ଭିତରେ ରଖିଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏହି ମାନଚିତ୍ର ଉପରେ ଆପତ୍ତି କରିନଥିଲା - କିନ୍ତୁ ଦଶନ୍ଧି ପରେ, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉଭୟ ଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ସମସ୍ୟା ପାଲଟିଗଲା। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏବେ ଯୁକ୍ତି କରୁଛି ଯେ ୧୯୦୭ ଫରାସୀ ମାନଚିତ୍ର ୧୯୦୪ ମସିହାର ଏକ ଚୁକ୍ତିକୁ ଅଣଦେଖା କରିଛି, ଯେଉଁଥିରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଡାଙ୍ଗରେକ୍ ପର୍ବତମାଳାର ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳବିଭାଜିକା ରେଖା ଅନୁସାରେ ସୀମା ଅଙ୍କନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଯଦି ଜଳବିଭାଜିକା ରେଖା ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ମନ୍ଦିର ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ୁଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଉଭୟ ଦେଶ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ସେମାନଙ୍କ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ବୋଲି ଦାବି କରୁଛନ୍ତି।
କମ୍ବୋଡିଆ ସପକ୍ଷରେ ରାୟ ଦେଇଥିଲା ଆଇସିଜେ:
୧୯୬୨ ମସିହାରେ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟ ଅଦାଲତ (ଆଇସିଜେ) ମନ୍ଦିର ଉପରେ କମ୍ବୋଡିଆର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ କମ୍ବୋଡିଆର ସପକ୍ଷରେ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡକୁ ତାର ସୈନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ଏବଂ ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ କଳାକୃତିକୁ ଫେରାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ରୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ଏବଂ ସେବେଠାରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ କୂଟନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନାର ଉତ୍ସ ହୋଇଆସିଛି। ତଥାପି, କୋର୍ଟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଅସମାହିତ କରିଦେଇଥିଲା: ମନ୍ଦିର ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ୪.୬ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳ କାହାର?
୨୦୦୮ରେ ପୁଣି ବଢ଼ିଥିଲା ବିବାଦ:
୨୦୦୮ ମସିହାରେ କାମ୍ବୋଡିଆ ପ୍ରେହ ବିହିୟର ମନ୍ଦିରକୁ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଭାବରେ ପଞ୍ଜିକୃତ କରିବା ପରେ ବିବାଦ ପୁଣି ଥରେ ଉଗ୍ର ହୋଇ ଉଠିଥିଲା। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଦୃଢ଼ ବିରୋଧ କରିଥିଲା, କାରଣ ଏହା ମନ୍ଦିର ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ କମ୍ବୋଡିଆର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ବୈଧ କରିବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା କରିଥିଲା। ଏହା ୨୦୦୮ ରୁ ୨୦୧୧ ମଧ୍ୟରେ ଥାଇ ଏବଂ କମ୍ବୋଡିଆ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ହିଂସାତ୍ମକ ସଂଘର୍ଷର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ମୋର୍ଟାର ଏବଂ ରକେଟ ମାଡ଼ ସହିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି କମରେ ୨୦ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ବାସଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏହି ବିବାଦ ପରେ, କମ୍ବୋଡିଆ ୨୦୧୧ ରେ ପୁଣି ଥରେ ୧୯୬୨ ରାୟର ସ୍ପଷ୍ଟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟ ଅଦାଲତ (ଆଇସିଜେ) ର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲା। ୨୦୧୩ ରେ, ଆଇସିଜେ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲା ଯେ ମନ୍ଦିର କମ୍ବୋଡିଆର ଅଟେ ଏବଂ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡକୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରୁ ତାର ସେନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲା। କୋର୍ଟ ଏହା ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରିଥିଲୋ ଯେ ମନ୍ଦିରକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ କମ୍ବୋଡିଆର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଅଧୀନରେ ଆସୁଛି। ତଥାପି, ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଭବିଷ୍ୟତ ବିବାଦରେ ଆଇସିଜେ ର ଆହୁରି ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲା ଏବଂ କହିଛି ଯେ ସମସ୍ତ ବାକି ସୀମା ସମସ୍ୟା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ କରାଯିବ।
ପ୍ରମେୟର କିଛି ପ୍ରମୁଖ ଖବର: ଏଣିକି ଟୋଲ୍ ପ୍ଲାଜାରେ ଆଉ ଲାଗିବନି ଲମ୍ବା ଲାଇନ୍, ଟୋଲ୍ ମୁକ୍ତ ହେବ ରାଜପଥ, ଆସୁଛି ନୂଆ ସିଷ୍ଟମ୍…
ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିର:
କାମ୍ବୋଡିଆ ପାଇଁ, ପ୍ରେହ ବିହିୟର ମନ୍ଦିର ଖମେର ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗର୍ବର ପ୍ରତୀକ। ଏହାକୁ ଦେଶର ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଠନ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଯାହା ଏହାର ପ୍ରାଚୀନ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରମାଣ ଅଟେ। ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପାଇଁ, ବିବାଦ କେବଳ ଜାଗାକୁ ନେଇ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି।
ତମାମ ବିବାଦ ପାଇଁ ପଦ ହରାଇଛନ୍ତି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ:
ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ-କମ୍ବୋଡିଆ ସୀମା ବିବାଦ ଏତେ ଗଭୀର ହୋଇଛି ଯେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ମଧ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି। ଗତ ମାସରେ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ-କମ୍ବୋଡିଆ ସୀମାରେ ବିବାଦ ସମୟରେ, ଥାଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପୋତୋଙ୍ଗତାର୍ଣ୍ଣ ସିନାୱତ୍ରା ଏବଂ ପୂର୍ବତନ କମ୍ବୋଡିଆ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୁନ ସେନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ୧୭ ମିନିଟର ଫୋନ୍ କଲ୍ ଲିକ୍ ହୋଇଥିଲା। ଲିକ୍ ହୋଇଥିବା କଲ୍ରେ, ପୋତୋଙ୍ଗତାର୍ଣ୍ଣ ହୁନ ସେନଙ୍କୁ "ଅଙ୍କଲ" ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଏବଂ କିଛି ଥାଇ ସେନା କମାଣ୍ଡରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।
ଏହା ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟାପକ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା ଏବଂ ସାମରିକ ସମର୍ଥକ ଏବଂ ରାଜତନ୍ତ୍ର ସମର୍ଥକ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରୋଧିତ କରିଥିଲା। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପତନ ସେତେବେଳେ ଆସିଥିଲା ଯେତେବେଳେ ସରକାରଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସହଯୋଗୀ ଭୂମଜୈଥାଇ ପାର୍ଟି ମେଣ୍ଟରୁ ଓହରି ଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ସରକାର ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହରାଇଥିଲା। ସାମରିକ ବାହିନୀ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନର ଅପମାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରିଥିଲା, ଯାହା ରାଜନୈତିକ ଚାପକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଅଗଷ୍ଟ ୨୯ ତାରିଖରେ, ପୋତଙ୍ଗତାର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପଦରୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରମେୟ ପୃଷ୍ଠାର ପ୍ରମୁଖ ଖବର: ଆମେରିକା ନୁହେଁ, ଭାରତରେ ସଡକର ନାଁ ରହିବ 'ଡୋନାଲ୍ଡୋ ଟ୍ରମ୍ପ ଏଭେନ୍ୟୁ' ଓ 'ଗୁଗଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍': ଏହି ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଘୋଷଣା
