ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୧/୧୦: ଇଡଲି ଏବଂ ସାମ୍ବର ନାଁ ଆସିଲେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସେ। ଘରୋଇ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ହୋଟେଲ ଏବଂ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ମେନୁରେ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ସ୍ଥାନିତ କରାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବୁ ଯେ, ଇଡଲି ଏବଂ ସାମ୍ବର ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯିବେ। ବାସ୍ତବ କଥା ହେଉଛି, ଇଡଲି ଆମ ଦେଶର ମୂଳ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ ଏବଂ ସାମ୍ବର ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଉଦ୍ଭାବିତ ହୋଇନଥିଲା।
ଇଡଲି ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରୁ ଭାରତକୁ ଆସିଥିଲା। ଏହାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ୭ମ ଏବଂ ୧୨ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଏହାକୁ "କେଡଲି" କିମ୍ବା "କେଦାରୀ" ନାଁରେ ବେଶ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା। ଐତିହାସିକମାନଙ୍କର କହିବା କଥା ହେଲା, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ହିନ୍ଦୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ରୋଷେଇଆଙ୍କ ସହିତ କେଡଲିକୁ ଭାରତକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକ ମତବାଦ ଅଛି ଯେ ଇଡଲି ଆରବ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ, ଯେଉଁମାନେ ଭାରତକୁ ଚାଉଳ ବଲ (ଏକ ପ୍ରକାର ବ୍ୟଞ୍ଜନ) ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇଥିଲେ, ଯାହାକି କାଳକ୍ରମେ ଇଡଲିରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତରେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟର ଉଲ୍ଲେଖ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀର କନ୍ନଡ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଅଛି ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଆହୁରି ବିକଶିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟରେ ଇଡଲିର ଏକ ଲମ୍ବା ଇତିହାସ ଅଛି। ଶିବକୋଟି ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ କନ୍ନଡ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଯେଉଁଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ କେବଳ ମୁଗ ଡାଲି ପିଠଉରୁ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା।
ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ସାମ୍ବରର କାହାଣୀ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା। ସାମ୍ବର, ପନିପରିବା ଏବଂ ମସଲା ସହିତ ମିଶ୍ରିତ ଡାଲି ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଖାଦ୍ୟ। ଏହା ସପ୍ତାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ତାଞ୍ଜାଭୁରରେ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ, ଯାହାକି ସେତେବେଳେ ମରାଠା ଶାସନ ଅଧୀନରେ ଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ମରାଠା ସମ୍ରାଟ ଶିବାଜୀଙ୍କ ବଡ଼ ପୁଅ ସମ୍ଭାଜୀ ତାଞ୍ଜାଭୁର ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ରାଜକୀୟ ରୋଷେଇ ଘରେ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ରୋଷେୟା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର କୋକୁମ ସରିଗଲା, ତେଣୁ ସେ ମୁଗ ଡାଲି ବଦଳରେ ହରଡ଼ ଡାଲି ଏବଂ କୋକୁମ ବଦଳରେ ତେନ୍ତୁଳି ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସମ୍ଭାଜୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରାଗଲା, ସେ ଏହାର ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହେଲା ଏବଂ ସାମ୍ବର ଭାବରେ ପରିଚୟ ଲାଭ କଲା।
ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ, ଚାଲୁକ୍ୟ ରାଜା ସୋମେଶ୍ୱର ତୃତୀୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥ, ବିକ୍ରମାଙ୍କ ଅଭ୍ୟୁଦୟରେ ସାମ୍ବର ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସାମ୍ବରକୁ ମସୁର, ପନିପରିବା ଏବଂ ହେଙ୍ଗୁ, ହଳଦୀ, ଗୋଲମରିଚ ଏବଂ ଧନିଆ ସମେତ ମସଲାର ମିଶ୍ରଣ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏହା ସାମ୍ବରର ଉଦ୍ଭାବନ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଐତିହାସିକ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ମରାଠା ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
