ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ଇରାନ-ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଇରାନ ଏହାର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତା ଆୟାତୋଲ୍ଲା ଅଲି ଖାମେନିଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରାୟ ୩ ମାସ ପରେ,ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ଜୁଲାଇ ୯ ତାରିଖରେ ଇରାନର ମାଶାଦରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ଇସଲାମିକ ଗଣରାଜ୍ୟର ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏସବୁ ଭିତରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଖୋଜାଯାଉଥିବା ଗୋଟିଏ ଚେହେରା ନିଖୋଜ ଥିଲା। ଇରାନର ନୂତନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ମୋଜତାବା ଖାମେନି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ଯୋଗ ନ ଦେବା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଇରାନ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ପରଦା ପଛରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅଶାନ୍ତିର ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିଲା।
ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ କିଏ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ କିଏ ଦେଇ ନଥିଲେ ?
ଅଲି ଖାମେନିଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ଇରାନର ସଂସଦର ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ଆମେରିକା ସହିତ ଆଲୋଚନାରେ ମୁଖ୍ୟ ଆଲୋଚନାକାରୀ ମହମ୍ମଦ ବାଘେର ଗାଲିବାଫ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଘୋଲାମ ହୋସେନ୍ ମୋହସେନି ଏଜେଇ ଏବଂ ଅଲି ଖାମେନିଙ୍କ ବଡ଼ ପୁଅ ମୁସ୍ତାଫା ଖାମେନି ସାମିଲ ଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ନିଖୋଜ ଥିବା ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ (IRGC) କମାଣ୍ଡର ଅହମଦ ଭାହିଦିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଅଲି ଖାମେନିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ବିମାନ ଆକ୍ରମଣରେ ଭାହିଦି ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପଦବୀରେ ଥିବା କମାଣ୍ଡର ମଧ୍ୟ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ ୫୬ ବର୍ଷୀୟ ମୁଜତାବା ଖାମେନି କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଇ ନଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେବେଠାରୁ, ସେ କେବଳ ଲିଖିତ ବିବୃତ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଏକ ଝଲକ ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ସନ୍ଧାନ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ପ୍ରାମାଣିକ ଫଟୋ କିମ୍ବା ଦୃଶ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିନାହିଁ ।
ମୁଜତାବା ଖାମେନି କାହିଁକି ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି ?
ଜେନେଭା ଗ୍ରାଜୁଏଟ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟର ପରିଚାଳନା ଗବେଷକ ଫରଜାନ ସାବେତଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଜତାବାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ପଛରେ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହୋଇପାରେ।
ପ୍ରଥମ ହେଲା ଗୁରୁତର ଆଘାତ କିମ୍ବା ଶରୀର ବିକୃତ: ଏପରି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ ମୁଜତାବା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବିମାନ ଆକ୍ରମଣରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତର ଆହତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁହଁ କିମ୍ବା ଶରୀର ଏତେ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ଆହତ ହୋଇଛି ଯେ ସେ ସାଧାରଣରେ ଦେଖାଯାଇ ପାରୁନାହାଁନ୍ତି।
ଦ୍ବିତୀୟ ହେଲା ନିହତ ହେବାର ଭୟ: ସେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଦ୍ୱାରା ସିଧାସଳଖ ଟାର୍ଗେଟ ହେବାର ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥା ଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣରେ ଦେଖାଯିବାରୁ ବାରଣ କରୁଛନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ଵାରା ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଟ୍ରାକ୍ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।
କ’ଣ ଶକ୍ତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ କି ?
ବିଶେଷଜ୍ଞ ମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ମୁଜତାବା ତାଙ୍କ ପିତା ଅଲି ଖାମେନି ଏବଂ ଇରାନ ବିପ୍ଳବର ପିତା ରୁହୋଲ୍ଲା ଖୋମେନିଙ୍କ ଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ନେତା ପ୍ରମାଣିତ ହେବେ। ଆମେରିକୀୟ ଥିଙ୍କ ଟ୍ୟାଙ୍କ ୟୁନାଇଟେଡ୍ ଏଗେନେଷ୍ଟ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଇରାନର ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଜେସନ୍ ବ୍ରଡସ୍କି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପଦବୀ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ମୋଜତାବାଙ୍କୁ ଇରାନର ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡସ୍ (IRGC) ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡିଥିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ସାମରିକ ବାହିନୀ ଉପରେ "ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳ" କରିଥିଲା।
ବ୍ରଡସ୍କି କୁହନ୍ତି ଯେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଏବଂ IRGC ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷମତା ସନ୍ତୁଳନ ବଦଳି ଯାଇଛି। ହୁଏତ ଇରାନ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଏକତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ମୋଜତାବାଙ୍କ ନିଖୋଜ ପରଦା ପଛରେ ଭୟ ଏବଂ ଅନିଶ୍ଚିତତାର ପରିବେଶ ପ୍ରକାଶ କରେ, କାରଣ ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଅଲି ଖାମେନିଙ୍କୁ ନୁହେଁ ବରଂ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପିଢ଼ିର ଉଚ୍ଚ ପଦାଧିକାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛି।
ସଂସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଶାସନ କରିବେ, ସଂସ୍ଥା ଉପରେ ନୁହେଁ...
ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ବରିଷ୍ଠ ଫେଲୋ ଆଲେକ୍ସ ଭାଟାଙ୍କାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ମୋଜତାବା ଖୋମେନିଙ୍କ କରିସ୍ମା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱର ଅଧିକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଅଲି ଖାମେନି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଭାଟାଙ୍କା ଅଲ-ମଜାଲ୍ଲା ଆଉଟଲେଟରେ ଲେଖିଛନ୍ତି, "ମୋଜତାବା ସମ୍ଭବତଃ ଉପରୁ ନୁହେଁ ବରଂ ସଂସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଶାସନ କରିବେ।"
IRGC କଣ ?
୧୯୭୯ ବିପ୍ଳବ ପରେ ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ପ୍ରାଥମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶର ସୀମା ବାହାରେ ଇସଲାମିକ୍ ବିପ୍ଳବର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। ଆଜି, IRGC କେବଳ ଏକ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ ବରଂ ଇରାନର ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରାୟ ୩୦-୪୦% (ଟେଲିକମ୍, ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ତେଲ)କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତାଙ୍କ ଶକ୍ତି କେତେ ?
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଇରାନର ସମ୍ବିଧାନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦବୀରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ। ସେ ଦେଶର ସେନାପତି। ସେ ସିଧାସଳଖ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ମୁଖ୍ୟ, ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ଗଣମାଧ୍ୟମର ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ IRGC କମାଣ୍ଡର ମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଆହୁରି ଅଧିକ କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ମୁଜତାବାଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଏହି ଅସୀମିତ ଶକ୍ତି ଏବେ IRGCର ଜେନେରାଲ ମାନଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଉଛି ।
