ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୦୬/୦୨: କୂଟନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଭାରତ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି ଯାହା ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ଆଶାକୁ ବିଫଳ କରିପାରେ। ପ୍ରକୃତରେ, ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି। ଭାରତ ଗଲ୍ଫ ସହଯୋଗ ପରିଷଦ (GCC) ସହିତ ଏକ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା (FTA) ପାଇଁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏହି ଖବର ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନଠାରୁ କମ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ପାକିସ୍ତାନ ଯେଉଁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜର "ବନ୍ଧୁ" ଏବଂ ଋଣଦାତା ବୋଲି ବିବେଚନା କରୁଥିଲା ସେମାନେ ଏବେ ଭାରତ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଅଂଶୀଦାର ହେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଭାରତର ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ୍, ଗଲ୍ଫ ଦେଶ ଗୁଡ଼ିକରେ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରବେଶ:
ଭାରତର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ କେବଳ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କୂଟନୈତିକ ବିଜୟ। ଗଲ୍ଫ ସହଯୋଗ ପରିଷଦ (GCC) କୌଣସି ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ନୁହେଁ। ଏଥିରେ ସାଉଦି ଆରବ, ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE), କୁଏତ, କତାର, ଓମାନ ଏବଂ ବହରିନ ଭଳି ଧନୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ୧୯୮୧ ରେ ଗଠିତ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ଆଜି ବିଶ୍ୱରେ ଶକ୍ତି, ଅର୍ଥ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର। ଭାରତ ଏବେ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଚୁକ୍ତି ପରେ, ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ କୌଣସି ଭାରୀ ଟିକସ କିମ୍ବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବିନା ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ। ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ଏକ ପଥ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଖବର ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାର କାରଣ ପାଲଟିଛି, ଯାହା ଏହାର ଅସୁସ୍ଥ ଅର୍ଥନୀତି ଯୋଗୁ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଆକୁଳ ନିବେଦନ କରୁଛି।
ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ସ୍ବରୁପ, ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ପାକିସ୍ତାନ ତୁଳନାରେ ଉପସାଗରୀୟ ବଜାର ଅର୍ଥାତ ଗଲ୍ପ ମାର୍କେଟରେ ବହୁତ ଶସ୍ତା ହୋଇଯିବ। ଯେତେବେଳେ ଉଚ୍ଚମାନର ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବ, ସେତେବେଳେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସାମଗ୍ରୀର ଚାହିଦା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ଏହା ପାକିସ୍ତାନର ରପ୍ତାନିରେ ହ୍ରାସ ଏବଂ ବଜାର ଅଂଶ ହରାଇବ। ପୂର୍ବରୁ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିବା ପାକିସ୍ତାନ ଏହାର ରପ୍ତାନିରେ ହ୍ରାସକୁ ସହ୍ୟ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ହେବ।
ଋଣ ବିନିମୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗର ଫର୍ମୁଲା ମଧ୍ୟ ବିଫଳ:
ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ କେବଳ ବାଣିଜ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହାର ଗଭୀର ରଣନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ୟୁଏଇ ଭଳି ଦେଶ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ପାକିସ୍ତାନକୁ ସମର୍ଥନ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଉଠାଇଛି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗତିଶୀଳତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅଛି ଯେ ପାକିସ୍ତାନ ନଗଦ ଦେୟ ବଦଳରେ ସାମରିକ ଉପକରଣ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ନିଜର ପୁରୁଣା ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏହି ସମୟରେ, ଭାରତ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଭବିଷ୍ୟତର ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ପରିସ୍ଥିତି ଏପରି ହୋଇଛି ଯେ ତୁର୍କୀ ଭଳି ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଇସଲାମିକ୍ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମେଣ୍ଟରୁ ଓହରି ଯାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ପାକିସ୍ତାନ ସାଉଦି ଆରବକୁ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭାରତ ସହିତ ଏହି ଚୁକ୍ତି ପାକିସ୍ତାନକୁ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ଭାବରେ ଅଲଗା କରିପାରେ।
