ପୁରୀ,୨୩/୦୫: ରଥ ନିର୍ମାଣ ଅବସରରେ ରଥ ଖଳାରେ ଶୁକ୍ରବାର ମୁହାଁଟରେ ବିନ୍ଧ ଅନୁକୂଳ ହୋଇଛି । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମାଳ, ମାହାର୍ଦ୍ଦ ଓ ଶ୍ରୀଫଳ ଦେଇ ତିନି ରଥର ମୁଖ୍ୟ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମୁହାଁଟରେ ବିନ୍ଧ ଅନୁକୂଳ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ନିପୁଣ କାରିଗରମାନେ ବିନ୍ଧ ଖୋଦେଇ କଲେ । ଦଣ୍ଡାରେ ଲାଗିବ ମୁହାଁଟ । ଦଣ୍ଡା ହେଉଛି ରଥର ଚେସିସ୍ । ଚଉତା କାଠରେ ମାପଚୁପ ହୋଇ ସୂତା ମରାଯାଇଛି । ଚଉତା ହେଉଛି ରଥର ଉପରିଭାଗ ଭୂଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ । ଶନିବାର ଚଉତାରେ ବିନ୍ଧ ଅନୁକୂଳ ହେବ ବୋଲି ସୂଚନା ରହିଛି ।
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସୁଧାକର ମହାପାତ୍ର କୁହନ୍ତି ମୁହାଁଟରେ ଦାଗ ଦିଆଯିବା ପରେ ବିନ୍ଧ କରାଯାଇଛି । ଗୋଟିଏ ମୁହାଁଟରେ ୫ଗୋଟି ବିନ୍ଧ କରାଯାଇଛି । ଏହିଭଳି ପ୍ରତି ରଥରେ ଦୁଇଗୋଟି ଲେଖାଏଁ ମୁହାଁଟରେ ୫ଟି କରି ୧୦ ଗୋଟି ବିନ୍ଧ ହେଉଛି । ୫ଦଣ୍ଡାର ଆଗରେ ପଛରେ ମୁହାଁଟ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବ । ରଥର ଚେସିସ୍କୁ ବାନ୍ଧିରଖେ ମୁହାଁଟ । ରଥରେ ରହିଛି ଚାରିଟି ମୁହାଁଟ । ରଥର ଆଗ, ପଛ ଓ ୨ ପାଶ୍ୱର୍ରେ ମୁହାଁଟ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ । ମୁହାଁଟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଧଉରା ଓ ଅସନ କାଠରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥାଏ । ରଥ ନିର୍ମାଣରେ ଏହି ଅଂଶର ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଥିବା କହନ୍ତି ନିର୍ମାଣକାରୀ ।
ରଥ ଖଳାରେ ଭୂଇଁ ଚଉତା କାମ ଚାଲିଛି । ପ୍ରତି ରଥର ତିନୋଟି ଲେଖା ଭୂଇଁରେ ୧୨ଟି ଚଉତା କାଠ ରହିଥାଏ । ଚକ ଓ ଅଖ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ରଥର ମୂଳଦୁଆ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ । ଅଖ ଉପରେ ଦଣ୍ଡା ପଡ଼ିବ । ଦଣ୍ଡା ଉପରେ ଗରଗରା ରହିବ । ଗରଗରା ଉପରେ ଚାରି ନାହାକା ଉଠିବ । ଏହା ରଥ ଉପରି ଭାଗ କାମ । ୪ ନାହାକା ଉପରେ ଭୂଇଁ ଟୁଙ୍ଗୁରା ହେବ । ପ୍ରଥମ ଭୂଇଁ ଉପରେ ୪ଗୋଟି ଖମ୍ବୀ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭୂଇଁ ଉପରେ ୪ଗୋଟି ଖମ୍ବୀ ଲାଗିବ । ତା’ ଉପରେ ପୋଟଳ ଖମ୍ବୀ ଲାଗି ତୃତୀୟ ଭୂଇଁ ରହିବ । ରଥ ଖଳାରେ ଚକ ନିର୍ମାଣ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ଆଜି ବାକିଆ ଚକର ପହି ଓ ଅର ପହଞ୍ଚିଛି । ରୂପକାର ରଥ ଅଳଙ୍କରଣରେ ନିମଗ୍ନ । ଗୁଜରେ ସିଂହବିରାଳ ମୂର୍ତ୍ତି ଖୋଦେଇ ଶେଷ କରୁଛନ୍ତି । ଚକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିବା ସହ କରତି ସେବକଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା କାଠ ମିଳିଲେ ରଥର ଗୟଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ । କମାର ସେବକମାନେ ଦୋଳବେଦିରେ ରଥ ପାଇଁ ଲୌହ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି ।
