ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୧୧/୧୦: ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ଥଗିତ ରହିବା ମଧ୍ୟରେ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀରର ଚେନାବ ନଦୀ ଉପରେ ୧୮୫୬ ମେଗାୱାଟ ସାୱଲକୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପରିବେଶଗତ ମଞ୍ଜୁରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଚାରି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଅଟକି ରହିଥିବା ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଚେନାବ ଅବବାହିକାରେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ୧୯୬୦ ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତକୁ ପଶ୍ଚିମ ନଦୀ ସିନ୍ଧୁ, ଝେଲମ ଏବଂ ଚେନାବରୁ ତାର ଅଂଶର ଜଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିବା। ଏପ୍ରିଲ ୨୨ ତାରିଖରେ ପହଲଗାମରେ ହୋଇଥିବା ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଘୋଷଣାର କିଛି ମାସ ପରେ ଏହାର ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ପରେ, ଭାରତକୁ ସିନ୍ଧୁ, ଝେଲମ ଏବଂ ଚେନାବ ନଦୀରେ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନିର୍ମାଣ ହେବ ସାୱଲକୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ:
ଏନ୍ଏଚ୍ପିସି ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସାୱଲକୋଟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ହେଉଛି ଏକ ନଦୀ ପ୍ରବାହ ପ୍ରକଳ୍ପ ଯାହା କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଜମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀରର ରାମବନ, ରିଆସି ଏବଂ ଉଧମପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଚେନାବ ନଦୀର ଜଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବ। ଏହା ୩୧,୩୮୦ କୋଟି ମୂଲ୍ୟରେ ୧୪୦୧ ହେକ୍ଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ (ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପାଇଁ ୬*୨୨୫ ମେଗାଓ୍ବାଟ ଏବଂ ୧*୫୬ ମେଗାଓ୍ବାଟ, ଏବଂ ଦ୍ବିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପାଇଁ ୨*୨୨୫ ମେଗାଓ୍ବାଟ) ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ୧୯୨.୫ ମିଟର ଉଚ୍ଚ କଂକ୍ରିଟ୍ ବନ୍ଧ, ଏକ ଅପଷ୍ଟ୍ରିମ୍ ସ୍ଲୁଇସ୍, ଏକ ଭୂତଳ ପାୱାରହାଉସ୍ ଏବଂ ଏକ ଜଳ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରଣାଳୀ ରହିବ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୭୫୩.୪ ନିୟୁତ ୟୁନିଟ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିବ।
ଚେନାବ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବ ସାୱଲକୋଟ ପ୍ରକଳ୍ପ:
ସାୱଲକୋଟ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ବିଦ୍ୟୁତ ଯୋଗାଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହିତ, ଚେନାବ ନଦୀର ଜଳ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ଭାରତର କ୍ଷମତାକୁ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ଏହି ଅଧିକାର ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ସହିତ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଯୋଗୁଁ ଏହା କ୍ୱଚିତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ।
ଜାତୀୟ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ନିଗମ (ଏନ୍ଏଚ୍ପିସି)ର ସଂଶୋଧିତ ପରିବେଶ ପରିଚାଳନା ଯୋଜନାରେ ପ୍ରଶମନ ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୫୯୪ କୋଟି ବ୍ୟୟ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକି ପୂର୍ବ ୩୯୨ କୋଟି ବ୍ୟୟ ଅଟକଳରୁ ଅଧିକ ଅଟେ। ଏହି ଯୋଜନାରେ ଜଳାବରଣ କ୍ଷେତ୍ର ଚିକିତ୍ସା, ଆବର୍ଜନା ନିଷ୍କାସନ, ଜୈବ ବିବିଧତା ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ବାୟୁ, ଜଳ, ମାଟି ଓ ଜଳୀୟ ପରିସଂସ୍ଥାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ତଦାରଖ ଆଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ମୁଖ୍ୟତଃ ରାମବନ ଜିଲ୍ଲାର ୧୩ଟି ଗାଁକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୧୫୦୦ ପରିବାରକୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବ।
ଏନ୍ଏଚ୍ପିସି ଏକ ବ୍ୟାପକ ପୁନର୍ବାସ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି, ଯାହା ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରଭାବିତ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ବାସସ୍ଥାନ, ଜୀବିକା ସହାୟତା ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ପ୍ରଦାନ କରିବ। ସାୱଲକୋଟ ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରଥମେ ୧୯୮୦ ଦଶକରେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଜଙ୍ଗଲ ମଞ୍ଜୁରୀ, ପୁନର୍ବାସ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଯୋଗୁଁ ବାରମ୍ବାର ଏହା ବିଳମ୍ବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା।
