କୋଲକାତା, ୧।୬: ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ସୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ନୂଆ ବିଜେପି ସରକାରର ପ୍ରଥମ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଶେଷ ହୋଇଛି । ଏହି ନୂଆ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ମୋଟ ୩୫ ଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଓ ଗୋପନୀୟତାର ଶପଥ ନେଇଛନ୍ତି । ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚେହେରା ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଅଛନ୍ତି କୋଲକାତାର ହାଇ-ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ଆସନ ‘ବେହଲା ପଶ୍ଚିମ’ରୁ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ (ଟିଏମସି)ର ଦୁର୍ଗକୁ ଧୂଳିସାତ କରିଥିବା ଡାକ୍ତର ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲ ଖାନ୍ । ଦଳ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ ‘ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ (ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରଭାର)’ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛି । ଏହି ବଡ଼ ସଫଳତା ପାଇଁ ଡାକ୍ତର ଖାନ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଦଳର ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇଛନ୍ତି ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ସଫଳତା ଏବଂ ଚର୍ଚ୍ଚା ଭିତରେ, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଉଛି– “ଡାକ୍ତର ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲ ଖାନ୍ ହିନ୍ଦୁ ନା ମୁସଲମାନ ?” ନାଁ ଆଗରେ ‘ଡାକ୍ତର’ ଏବଂ ପଛରେ ‘ଖାନ୍’ ସରନେମ (ଉପନାମ) ଥିବାରୁ ଅନେକ ଲୋକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ନିଆରା ବଙ୍ଗାଳୀ ସରନେମ ପଛରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ସେହି ଐତିହାସିକ ସତ୍ୟ ବିଷୟରେ...
କ’ଣ ଡାକ୍ତର ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲ ଖାନଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଧାର୍ମିକ ପରିଚୟ ?
ପ୍ରଥମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସିଧା ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ହେଉଛି– ଡାକ୍ତର ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲ ଖାନ୍ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଧର୍ମ ଗତଭାବେ ଜଣେ ବଙ୍ଗାଳୀ ହିନ୍ଦୁ । ସେ ପେଶାରେ ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଙ୍କୋଲୋଜିଷ୍ଟ ଅର୍ଥାତ୍ କର୍କଟ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ବିଜେପି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ୟୁନିଟର ମେଡିକାଲ ସେଲର ସଭାପତି ଭାବେ ସକ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛନ୍ତି ।
‘ଖାନ୍’ ସରନେମର ଇତିହାସ: ହିନ୍ଦୁ ପରିବାରକୁ କେମିତି ଆସିଲା ଏହି ନାଁ ?
ଐତିହାସିକ ଏବଂ ସମାଜଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁଯାୟୀ, ବଙ୍ଗାଳୀ ହିନ୍ଦୁ ପରିବାରରେ କେବଳ ‘ଖାନ୍’ (ଯାହାକୁ ବାଂଲା ଭାଷାରେ ‘ଖାଁ’ ଲେଖାଯାଏ) ନୁହେଁ, ବରଂ ମଜୁମଦାର, ମଲ୍ଲିକ, ଲସ୍କର, ସରକାର ଏବଂ ଚୌଧୁରୀ ଭଳି ଅନେକ ସରନେମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ମୂଳତଃ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ କିମ୍ବା ସାମରିକ ପଦବୀ ସହିତ ଜଡ଼ିତ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ‘ମଜୁମଦାର’ ଶବ୍ଦଟି ଫାରସୀ ଭାଷାର ‘ମଜମୁଆ-ଦାର’ ରୁ ଆସିଛି । ‘ମଲ୍ଲିକ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସ୍ୱାମୀ ବା ମାଲିକ । ଏହି ସବୁ ଉପନାମକୁ ବେଙ୍ଗଲର ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ମୁସଲମାନ ଉଭୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକ ସମାନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଆସୁଛନ୍ତି । କେବଳ ସରନେମ ଦେଖି କାହାର ଧର୍ମର ଅନୁମାନ ଲଗାଇବା ବଙ୍ଗାଳୀ ସଂସ୍କୃତିର ଐତିହାସିକ ଅଜ୍ଞତାକୁ ଦର୍ଶାଏ । ସାଧାରଣତଃ ‘ଖାନ୍’ ସରନେମକୁ ମୁସଲମାନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, ବିଶେଷ କରି ପଠାନ କିମ୍ବା ମୁଗଲ ବଂଶ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ବିହାର ଏବଂ ଆସାମର ଇତିହାସରେ ‘ଖାନ୍’ ସରନେମର ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ କାହାଣୀ ରହିଛି, ଯାହା ଧର୍ମ ନୁହେଁ ବରଂ ‘ଶାହୀ ଉପାଧି’ ସହ ଜଡ଼ିତ ।
ବଙ୍ଗାଳୀ ହିନ୍ଦୁ ପରିବାରରେ ‘ଖାନ୍’ ସରନେମ ଆସିବା ପଛରେ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଐତିହାସିକ କାରଣ ରହିଛି:
ମୁଗଲ ଏବଂ ସୁଲତାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଉପାଧି: ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ଯେତେବେଳେ ବେଙ୍ଗଲ ଉପରେ ନବାବ, ପଠାନ କିମ୍ବା ମୁଗଲମାନଙ୍କ ଶାସନ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ନିଜ ସେନାର ବୀର ସେନାପତି, କୁଶଳୀ ଜମିଦାର, ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଦରବାରୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମ୍ମାନ ଅଧୀନରେ ସେମାନେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ‘ଖାନ୍’ କିମ୍ବା ‘ଖାନ୍-ଚୌଧୁରୀ’ ଭଳି ରାଜକୀୟ ଉପାଧି ଦେଉଥିଲେ । ସମୟକ୍ରମେ ଏହି ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଉପାଧିକୁ ନିଜର ସ୍ଥାୟୀ ସରନେମ ଭାବେ ଆପଣେଇ ନେଇଥିଲେ ।
ସାମରିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ପଦବୀ: ବଙ୍ଗାଳୀ ସମାଜର କାୟସ୍ଥ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଯେତେବେଳେ ରାଜକୀୟ ସେନାରେ ଉଚ୍ଚ ପଦବୀରେ ଯେପରିକି କମାଣ୍ଡର କିମ୍ବା ସେନାପତି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ‘ଖାନ୍’ ପଦବୀ ମିଳୁଥିଲା । ସେହିପରି ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ବିହାରର ସହରସା ଜିଲ୍ଲାର ‘ବନଗାଁ’ରେ ରହୁଥିବା ମୈଥିଲ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ନାମରେ ‘ଖାନ୍’ ସରନେମ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବୀରତ୍ୱର ଉପାଧି ବୋଲି ଧରାଯାଏ ।
ବେହଲା ପଶ୍ଚିମ ଆସନରେ ରଚିଲେ ଇତିହାସ:
ଡାକ୍ତର ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲ ଖାନ୍ ଏହି ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବେହଲା ପଶ୍ଚିମ ଆସନରେ ଏକ ବଡ଼ ଓଲଟଫେର କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଆସନ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଟିଏମସି (ଟିଏମସି)ର ଏକ ଅଭେଦ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଡାକ୍ତର ଖାନ୍ ଟିଏମସିର ରତ୍ନା ଚାଟାର୍ଜୀଙ୍କୁ ୨୪,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟବଧାନରେ ହରାଇ ଏହି ଆସନରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ପଦ୍ମ ଫୁଟାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଏହି ଚମତ୍କାର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏବଂ ବୃତ୍ତିଗତ ପୃଷ୍ଠଭୂମିକୁ ଦେଖି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କ୍ୟାବିନେଟ୍ରେ ସାମିଲ କରି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି ।
ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ... ବଙ୍ଗରେ ଶୁଭେନ୍ଦୁ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମହା-ସମ୍ପ୍ରସାରଣ, ଲୋକଭବନରେ ୩୫ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ !
