ମୁମ୍ବାଇ: ମରାଠା ସମୁଦାୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ପଛୁଆ ବର୍ଗ (ଓବିସି) ଶ୍ରେଣୀରେ ସଂରକ୍ଷଣ ଦାବି କରୁଥିବା ମରାଠା କୋଟା ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତା ମନୋଜ ଜରାଙ୍ଗେ ପାଟିଲ ମଙ୍ଗଳବାର ତାଙ୍କର ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳୀନ ଅନଶନ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ତାଙ୍କର କିଛି ମୁଖ୍ୟ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ମାନିବାକୁ ରାଜି ହେବା ପରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ମୁମ୍ବାଇର ଆଜାଦ ମଇଦାନରେ ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ତାଙ୍କର ଅନଶନ ସମାପ୍ତ କରି ଜରାଙ୍ଗେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, “ଆମେ ଜିତିଛୁ। ସରକାର ଆମ ମୁଖ୍ୟ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ମାନି ନେଇଛନ୍ତି। ଏହା ମରାଠା ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ବିଜୟ।”

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ଜରାଙ୍ଗେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଥିବା ମରାଠା କୋଟା ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ମାନିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି:

ମାମଲା ପ୍ରତ୍ୟାହାର: ମରାଠା କୋଟା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ପ୍ରତିବାଦୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦାୟର ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ମାମଲା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯିବ। ଏହି ମାମଲାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତିବାଦ ସମୟରେ ରାସ୍ତା ଅବରୋଧ, ସରକାରୀ ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ ଇତ୍ୟାଦି ଅଭିଯୋଗ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା।

ମୃତ ପ୍ରତିବାଦୀଙ୍କ ପରିବାରଙ୍କୁ ସହାୟତା: ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଜୀବନ ହରାଇଥିବା ପ୍ରତିବାଦୀଙ୍କ ପରିବାରଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ। ଏହା ସହିତ, ସେମାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟ ପରିବହନ ନିଗମରେ ଚାକିରି ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ, ଯାହା ପରିବାରଗୁଡ଼ିକର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।

କୁନବି ସ୍ୱୀକୃତି ଓ ସଂରକ୍ଷଣ: ଜରାଙ୍ଗେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଦାବି ଥିଲା ମରାଠା ସମୁଦାୟଙ୍କୁ କୁନବି ଜାତି (ଯାହା ଓବିସି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏକ କୃଷିଜାତି) ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ସରକାରୀ ଚାକିରି ଏବଂ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉ। ସରକାର ଏହି ଦାବିକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଇନଗତ ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ମରାଠା ସମୁଦାୟଙ୍କୁ ଓବିସି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ସେମାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଓ চାକିରିରେ ୧୦% ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବ।

ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟ ମଙ୍ଗଳବାର ମରାଠା ପ୍ରତିବାଦୀମାନଙ୍କୁ ମୁମ୍ବାଇର ରାସ୍ତାଘାଟ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୁଦ୍ଧା ଖାଲି କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। କୋର୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତିବାଦ ଯୋଗୁଁ ମୁମ୍ବାଇରେ ଟ୍ରାଫିକ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯାହା ସହରର ଜନଜୀବନକୁ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ କରୁଛି। ଜରାଙ୍ଗେ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କୁ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଳନ କରିବାକୁ ଏବଂ ସହରବାସୀଙ୍କୁ ଅସୁବିଧା ନ ହେବା ପାଇଁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରାସ୍ତା ଖାଲି କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, “ଆମେ ଆମର ଅଧିକାର ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଛୁ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ଯେ ମୁମ୍ବାଇର ଜନଜୀବନ ସ୍ୱାଭାବିକ ରହୁ।”

ଆଜାଦ ମଇଦାନରେ ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ଥଳରେ ଜରାଙ୍ଗେ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି କହିଛନ୍ତି, “ଆମେ ଆମର ଅଧିକାର ପାଇଁ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ଲଢ଼ିଛୁ, ଏବଂ ଆଜି ଆମେ ଏକ ବଡ଼ ବିଜୟ ହାସଲ କରିଛୁ। ସରକାର ଆମ ଦାବି ମାନିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଏହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଜର ରଖିବୁ।” ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ନିଜେ ଅନଶନ ଜାରି ରଖିବେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦାବି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପୂରଣ ନ ହୁଏ। ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସହରରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥା ବଜାୟ ରହିବ।

ମରାଠା ସମୁଦାୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସାମାଜିକ ଗୋଷ୍ଠୀ, ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଶିକ୍ଷା ଓ ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ସଂରକ୍ଷଣ ଦାବି କରି ଆସୁଛନ୍ତି। ୨୦୨୪ ଫେବୃଆରୀରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଧାନସଭା ମରାଠାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୧୦% ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବିଲ୍ ପାସ୍ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଜରାଙ୍ଗେ ଏହାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ମନେ କରି ନାହାନ୍ତି ଏବଂ ମରାଠାମାନଙ୍କୁ କୁନବି ଜାତି ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ଓବିସି ଶ୍ରେଣୀରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଦାବି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ବିତର୍କର କାରଣ ହୋଇଛି, କାରଣ ଓବିସି ସମୁଦାୟ ଏହାର ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି। କୁନବି ସ୍ୱୀକୃତି ମାମଲା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ନୀତି ଉପରେ ଏକ ବୃହତ୍ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ, ଯେହେତୁ ଏହା ରାଜ୍ୟରେ ସଂରକ୍ଷଣର ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୀମା ୫୦% ଅତିକ୍ରମ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟ ଜରାଙ୍ଗେଙ୍କୁ ବୁଧବାର ସକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଜାଦ ମଇଦାନରେ ରହିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, କାରଣ ସେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀର ଏକ ଉପ-ସମିତି ସହ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ମରାଠା ସଂରକ୍ଷଣ ସମସ୍ୟାର ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆଇନଗତ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। ସରକାର ଏକ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ କୁନବି ସ୍ୱୀକୃତି ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଜରାଙ୍ଗେଙ୍କ ଅନଶନ ସମାପ୍ତ କରିବାରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

ମରାଠା ସଂରକ୍ଷଣ ଆନ୍ଦୋଳନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜନୈତିକ ମୁଦ୍ଦା ହୋଇଛି। ଏହା ରାଜ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଯେଉଁଥିରେ କେତେକ ଦଳ ମରାଠା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଓବିସି ସମୁଦାୟଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆବାଜ ଉଠାଉଛନ୍ତି। ଜରାଙ୍ଗେଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ ମରାଠା ସମୁଦାୟଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ କରିଛି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ବିଚାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି।

ମନୋଜ ଜରାଙ୍ଗେଙ୍କ ଅନଶନ ଏବଂ ମରାଠା କୋଟା ଆନ୍ଦୋଳନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସଂରକ୍ଷଣ ନୀତି ଏବଂ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଉପରେ ଏକ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି। ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀତା ଏବଂ ଆଇନଗତ ବୈଧତା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ପରୀକ୍ଷା ହେବ। ଜରାଙ୍ଗେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ସମର୍ଥକମାନଙ୍କ ଏକଜୁଟତା ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଏକ ଐତିହାସିକ ମୋଡ଼ ଦେଇଛି, ଯାହା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ।