ଭୁବନେଶ୍ୱର ୦୫/୦୪: ଗତ ୫ ବର୍ଷରେ ରାଜ୍ୟର କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିୟୋଜିତ ଶ୍ରମ ଶକ୍ତିରେ ଆସିଛି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ । ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳାଙ୍କ ଦବଦବା ବଢ଼ିଚାଲିଛି । ୨୦୧୯-୨୦ରୁ ୨୦୨୩-୨୪ ଅବଧିରେ ରାଜ୍ୟର ମୋଟ କୃଷି ଶ୍ରମ ଶକ୍ତି ୮୩.୫ ଲକ୍ଷରୁ ୧.୦୪ କୋଟିକୁ ବଢ଼ିଛି । ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ରହିଛି ୨୫% । ତେବେ ଏହି ଅବଧିରେ ମହିଳାଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ୭୨% ବଢ଼ି ୩୩.୧ ଲକ୍ଷରୁ ୫୬.୯ ଲକ୍ଷ ଛୁଇଁଛି । ପୁରୁଷମାନେ ବିକଳ୍ପ କାମଧନ୍ଦା ଲାଗି ସହରାଞ୍ଚଳ ମୁହାଁ ହେଉଥିବାରୁ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏବେ ଅଧିକ ମହିଳା ନିୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ପରିସଂଖ୍ୟାନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ପିରିୟଡିକ୍ ଶ୍ରମ ଶକ୍ତି ସର୍ଭେରୁ ସୂଚନା ମିଳିଛି ।
କୃଷି ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଭାବେ ମହିଳାଙ୍କ ଭୂମିକା ୨୬.୪ ଲକ୍ଷରୁ ୪୭.୭ ଲକ୍ଷ ଏବଂ କୃଷି ଶ୍ରମିକ ଭାବେ ୬.୭ ଲକ୍ଷରୁ ୯.୨ ଲକ୍ଷକୁ ବଢ଼ିଛି । ଏହା କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମହିଳାଙ୍କ ମାଲିକାନା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣୀୟତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି । ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ କୃଷିରେ ପୁରୁଷ ଶ୍ରମଶକ୍ତି ୫୦.୪ ଲକ୍ଷରୁ ୪୭.୨ ଲକ୍ଷକୁ ହ୍ରାସ ହୋଇଛି । ଚାଷୀ ଏବଂ ଶ୍ରମିକ ଭାବେ ପୁରୁଷଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଯଥାକ୍ରମେ ୪୪.୪ ଲକ୍ଷରୁ ୪୨.୮ ଲକ୍ଷ ଏବଂ ୬ ଲକ୍ଷରୁ ୪ ଲକ୍ଷକୁ ଖସିଛି । କୃଷିରେ ମହିଳା ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଗୋଷ୍ଠୀ ବିକାଶକୁ ଏହା ସୂଚାଉଛି । ତେବେ ରାଜ୍ୟ କୃଷି ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅଣକୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ଯଥା ଏମ୍ଏସ୍ଏମ୍ଇ, କୃଷି ଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି । ରାଜ୍ୟ ଏବେ ଶ୍ରମିକ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ଶିଳ୍ପ ଯଥା ପୋଷାକ, ଫୁଟୱେର, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ଅଟୋମୋବାଇଲ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଥିବାରୁ ଏହାର ଲାଭ ମିଳିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।
ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ୭୩.୭% କୃଷି ଶ୍ରମିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷ କରି ପାରମ୍ପରିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି । ସେହିଭଳି ପଶୁପାଳନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୧୧.୧% ଶ୍ରମଶକ୍ତି ନିୟୋଜିତ ରହୁଛନ୍ତି । ଉଭୟ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ପଶୁପାଳନରେ ୭.୭% ଶ୍ରମଶକ୍ତି ରହିଛନ୍ତି । ମତ୍ସ୍ୟ ଚାଷ ସହ ଅନ୍ୟ ଆନୁଷଙ୍ଗିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାତ୍ର ୧.୩% ଲୋକ ନିୟୋଜିତ ରହିଛନ୍ତି । ଏହାବାଦ ଅମଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ପରିଚାଳନାରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୩.୭% ଓ ୨.୪% ଲୋକ ନିୟୋଜିତ ଅଛନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ କୃଷି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଡାଟା ମୁତାବକ, ୨୦୨୪-୨୫ରେ ରାଜ୍ୟର କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ୩.୩% ବଢ଼ିଛି ।
ସେହିଭଳି ପ୍ରାଣୀପାଳନ ୬.୨% ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷେତ୍ର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ୬.୭% । ୨୦୧୩-୧୪ରୁ ୨୦୨୪-୨୫ ଅବଧିରେ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ୫.୧% ହାରରେ ବଢ଼ିଛି । ମତ୍ସ୍ୟ ଏବଂ ଆକ୍ୱାକଲଚର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ୧୦.୧% । ସେହିଭଳି ପ୍ରାଣୀପାଳନ ୫.୬%, ଜଙ୍ଗଲ ୫.୧% ଏବଂ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ଏହି ଅବଧିରେ ୪.୭% ବଢ଼ିଛି । ଏହା ରାଜ୍ୟର କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ବିବିଧତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି । ଏହା ଦ୍ୱାରା କୃଷି ଶ୍ରମିକ କେବଳ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ନ ହୋଇ ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ରୋଜଗାର ଅବସର ପାଉଛନ୍ତି ।
