କଟକ,୧୦/୦୩: ସହରରେ ଦୋଳଯାତ୍ରା ପରମ୍ପରା ବହୁ ପୁରୁଣା । ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବ ଦୋଳଯାତ୍ରା ସହରର ବିଭିନ୍ନ ସାହିରେ ଶହଶହ ବର୍ଷ ଧରି ପାଳିତ ହୋଇ ଆସୁଛି । କୁହାଯାଏ ରାଜା ପ୍ରତାପ ରୁଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଅମଳରୁ କଟକରେ ୭୨ ଦିଗଭାଗ ସଂଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ ମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ଦୋଳ ମେଲଣ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି । ତେବେ କାଠ ବିମାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଯାତ୍ରା ଏବେ ସମୟ କ୍ରମେ ଚାନ୍ଦି ଓ ସୁନା ବିମାନରେ ପହଞ୍ଚିଛି । କଟକରେ ମୋଟ୍ ୯୭ଟି ଦୋଳ ବିମାନକୁ ନେଇ ଯାତ୍ରା ହେଉଥିବା ବେଳେ ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ସୁନା ବିମାନ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୫୦ଟିରୁ ଅଧିକ ଚାନ୍ଦି ବିମାନ ରହିଛି । ଚଳିତ ବର୍ଷ ଦରଖାପାଟଣା, ଥେରିଆ ସାହି, ଶେଖ୍ ବଜାରର ଚାନ୍ଦି ବିମାନ ଏଥିରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି ।
ବିଭିନ୍ନ ସାହି ବସ୍ତିକୁ ନେଇ ଗଢି ଉଠିଥିବା କଟକ ସହରରେ ଆଜି ବି ବଞ୍ଚି ରହିଛି ବହୁ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା । ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଦୋଳଯାତ୍ରା ହେଉଛି ଅନ୍ୟତମ । ଆଧୁନିକତାର ଛାପରେ ଆଜି ବି ବଦଳିନି ସଂସ୍କୃତି, ହଜିଯାଇନି ପରମ୍ପରା । ବରଂ ସମୟ ବଦଳିବା ସହିତ ଦୋଳଯାତ୍ରାର ଚମକ ଆହୁରି ବଢିଛି । ପୂର୍ବରୁ କାଠ ବିମାନରେ ରାଧାକୃଷ୍ଣ ଦୋଳ ଯାତ୍ରାରେ ଯାଉଥିଲେ । ଏବେ କିନ୍ତୁ ଚାନ୍ଦି ଓ ସୁନା ବିମାନରେ ଠାକୁରଙ୍କ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣୀୟ କରିଛି । କଟକର ଗଣପର୍ବ ଦୁର୍ଗା ପୂଜାରେ ସୁନା, ଚାନ୍ଦିର ମେଢ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିବା ବେଳେ ଏବେ ଦୋଳଯାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସୁନା, ଚାନ୍ଦିର ଦୋଳ ବିମାନ ସଂଖ୍ୟା ବଢିବାରେ ଲାଗିଛି । ଦୋଳଯାତ୍ରାରେ ଏବେ ମୋଟ୍ ୯୭ଟି ବିମାନ ଦୋଳ ମେଲଣରେ ସାମିଲ ହେଉଛନ୍ତି ।
ଏହା ମଧ୍ୟରେ କାଠଗଡ଼ା ସାହି ପ୍ରଥମେ ସୁନା ଦୋଳ ବିମାନ ତିଆରି କରିଥିବା ବେଳେ ଏବେ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ଚାନ୍ଦିର ଦୋଳ ବିମାନ ରହିଛି । ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଭିନ୍ନ ସାହିର ନୂଆ ନୂଆ ଚାନ୍ଦି ବିମାନ ସାମିଲ ହେଉଛି । ଚଳିତ ବର୍ଷ ୨୨ ଦିଗଭାଗର ଦରଖାପାଟଣା ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ମଣ୍ଡଳୀ, ୨୫ ଦିଗଭାଗର ଥୋରିଆ ସାହି ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ଶେଖବଜାର କାଶୀନାଥ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ମଣ୍ଡଳୀର ୩ଟି ନୂଆ ଚାନ୍ଦି ବିମାନ ଦୋଳଯାତ୍ରାରେ ଯୋଡି ହୋଇଛି । ମୋଟ୍ ୨୦ କେଜି ଚାନ୍ଦିରେ ଦରଖାପାଟଣା ସାହି ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ମଣ୍ଡଳୀ ବିମାନ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଥୋରିଆ ସାହି ବିମାନ ୨୨ କେଜି ଚାନ୍ଦିରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । ସାଢେ ୬ ଫୁଟ୍ ଉଚ୍ଚତା ଏବଂ ୩ ଫୁଟ୍ ଚଉଡାର ଏହି ବିମାନକୁ ଅଲିଶା ବଜାର ଅଞ୍ଚଳର ତାରକସୀ କାରିଗର ପ୍ରଦୀପ ପୃଷ୍ଟି ତିଆରି କରିଛନ୍ତି । ଏଥିରେ ଗୋଟିଏ ମୟୂର କଲିକା ସହ ଚନ୍ଦ୍ରିକା, ଫୁଲ ପଟି, ଓଲଟ ଶୁଆ, ଦଧିନଉତି, ନୀଳଚକ୍ର, ଆମ୍ବ ପତ୍ର, କର୍ଣ୍ଣର ପଟି, ଖୁମ୍ବ, ୨ଟି ମୟୂର ପଟି ଏବଂ ୪ଟି ନଟୁ ରହିଛି ।
ବିମାନକୁ ତିଆରି କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୨ ମାସ ସମୟ ଲାଗିଛି । ଦରଖାପାଟଣା ଗ୍ରାମର ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦା, ମୁରବି, ଅଧିକାରୀ ଓ ପୂଜା କମିଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏହି ଚାନ୍ଦି ବିମାନ ତିଆରି ହୋଇ ପାରିଥିବା କହିଛନ୍ତି ୨୨ ଦିଗଭାଗ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ମଣ୍ଡଳୀର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସର୍ବାଧିକାରୀ ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ସାହୁ । ୧୮୮୨ ମସିହାରୁ ଦରଖାପାଟଣାରେ ଦୋଳ ମେଲଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ରବିବାର ଫଗୁ ଦଶମୀରେ ଠାକୁର ବାହାରି ସାହି ପରିକ୍ରମାରେ ଭୋଗ ଖାଇବା ପରେ ମେଲଣରେ ସାମିଲ ହୋଇଛନ୍ତି ।
