ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୩/୦୭: ସୋମବାର ଦିନ ଜଗଦୀପ ଧନଖଡ଼ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଛନ୍ତି। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ସମସ୍ୟା ଦର୍ଶାଇ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇସ୍ତଫାପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ହଠାତ୍ ଇସ୍ତଫା ସହିତ, ଧନଖଡ଼ ଏବେ ତୃତୀୟ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହୋଇଛନ୍ତି, ଯିଏକି ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପୂରଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ପଦବୀରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଛନ୍ତି। ତଥାପି, ଧନଖଡ଼ଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଦୁଇ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଯେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଥିଲା।
୧୯୬୯ରେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ ଭିଭି ଗିରି:
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ଭି.ଭି.ଗିରି ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପୂରଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ। ମେ ୧୯୬୯ରେ ଜାକିର ହୁସେନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଭି.ଭି. ଗିରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ୨୦ ଜୁଲାଇ ୧୯୬୯ରେ, ଗିରି ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବା ପାଇଁ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ। ଦେଶର ଇତିହାସରେ ଏପରି ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଘଟିନଥିଲା।
ଭି.ଭି. ଗିରିଙ୍କ ପରେ, ରାମାସ୍ୱାମୀ ଭେଙ୍କଟରମଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପୂରଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ୧୯୮୭ରେ ଭେଙ୍କଟରମଣଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜ୍ଞାନୀ ଜୈଲ ସିଂହଙ୍କ ପରେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ମନୋନୀତ କରାଯିବା ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ।
ସେତେବେଳେ ହୋଇଥିଲା ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ଥାନପତନ:
ଭି.ଭି. ଗିରିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ନାଟକୀୟ ମୋଡ଼ ଆସିଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଦଳ ଦୁଇଟି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ପୁରୁଣା ନେତାମାନଙ୍କର ଥିଲା, ଯାହାକୁ ସିଣ୍ଡିକେଟ୍ କୁହାଯାଉଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀଟି ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ, ୧୯୬୯ ର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ବହୁତ କଷ୍ଟକର ଥିଲା।
ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମର୍ଥନରେ ଗିରି ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ। ସିଣ୍ଡିକେଟ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିଥିବା ନୀଲମ ସଞ୍ଜିବ ରେଡ୍ଡୀଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା ହୋଇଥିଲା। ଶେଷରେ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୬୯ରେ ଗିରି ବହୁତ କମ୍ ଭୋଟରେ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ସେ ଭାରତର ଚତୁର୍ଥ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହୋଇଥିଲେ।
ସିଜେଆଇ ସମ୍ଭାଳିଥିଲେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର:
ଯେହେତୁ ଭି.ଭି. ଗିରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଗିରିଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପରେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଉଭୟଙ୍କ ପଦବୀ ଖାଲି ପଡ଼ିଥିଲା। ତେଣୁ, ଏକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା। ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୬୭ (କ) ଅନୁଯାୟୀ, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଲିଖିତ ନୋଟିସ ଦେଇ ଇସ୍ତଫା ଦେଇପାରିବେ। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ଇସ୍ତଫା ତୁରନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
ଯଦି ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦବୀ ଖାଲି ଥାଏ, ତେବେ ରାଜ୍ୟସଭାର ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଯଦି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଉଭୟଙ୍କ ପଦବୀ ଖାଲି ଥାଏ, ତେବେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି (ସିଜେଆଇ) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ। ଏହା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି (କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ) ଆଇନ, ୧୯୬୯ ରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ତେଣୁ, ଗିରିଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପରେ, ସିଜେଆଇ ମହମ୍ମଦ ହିଦାୟତୁଲ୍ଲା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଗୋଟିଏ ମାସ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରହିଥିଲେ।
ଶୀର୍ଷ ତିନୋଟି ପଦରେ କାମ କରିଥିବା ଏକମାତ୍ର ଭାରତୀୟ:
କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ହିଦାୟତୁଲ୍ଲାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଐତିହାସିକ ଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ସେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରିଚାର୍ଡ ନିକ୍ସନଙ୍କୁ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭବନର ବ୍ୟାଙ୍କେଟ୍ ହଲରେ ଏକ ଭାଷଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ମହମ୍ମଦ ହିଦାୟତୁଲ୍ଲା ଦେଶର ଏକମାତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ଯିଏକି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ।
ହିଦାୟତୁଲ୍ଲା ଫେବୃଆରୀ ୧୯୬୮ ରୁ ୧୯୭୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଥିଲେ। ଏହାରି ଭିତରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜାକିର ହୁସେନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ସହିତ, ଭିଭି ଗିରିଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପରେ, ସେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ। ଗିରିଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପରେ, ଦେଶରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଉଭୟ ପଦବୀ ଖାଲି ପଡ଼ିଥିଲା। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ହିଦାୟତୁଲ୍ଲାଙ୍କୁ ୨୦ ଜୁଲାଇରୁ ୨୪ ମଇ ୧୯୬୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କରାଯାଇଥିଲା।
