ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୨୮।୫: ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଜାରି ରହିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ସମର ସଂଘର୍ଷକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ କରିଥିବା ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ପୁଣି ଥରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଫଳ ହୋଇଛି । ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଆସିମ ମୁନୀର ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହସିନ ନକଭୀଙ୍କ ତେହେରାନ ଗସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱେ ଉଭୟ ଦେଶ ନିଜ ନିଜ ଜିଦ୍ରେ ଅଟଳ ରହିଛନ୍ତି । ଫଳରେ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୈଳ ପରିବହନ ମାର୍ଗ 'ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହୋର୍ମୁଜ' ରେ ଉତ୍ତେଜନା ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ସୈନ୍ୟ ସଂଘର୍ଷ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କାକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି ।
ଇସଲାମାବାଦରୁ ତେହେରାନ: ପାକିସ୍ତାନର ଶାନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଅଭିଯାନ
ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତିକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନ ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ହେବ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଉଦ୍ୟମ କରିଆସୁଥିଲା । ଏହି କ୍ରମରେ ପାକିସ୍ତାନର ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ଆସିମ ମୁନୀର ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହସିନ ନକଭୀ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ସହ ଇରାନର ରାଜଧାନୀ ତେହେରାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେମାନେ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମସୁଦ ପେଜେସ୍କିଆନ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅବ୍ବାସ ଆରାଗଚିଙ୍କ ସମେତ ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ । ପାକିସ୍ତାନ ପକ୍ଷରୁ ଆମେରିକା ସହ ସିଧାସଳଖ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବାକୁ ଏକ '୧୫-ପଏଣ୍ଟ'ର ପ୍ରସ୍ତାବ ଇରାନ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖାଯାଇଥିଲା । ଇସଲାମାବାଦ ନିଜକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଉଭୟ ପକ୍ଷକୁ ଆଲୋଚନାକୁ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା । ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଇରାନ ପରସ୍ପର ସହ ଦୀର୍ଘ ସୀମା ସେୟାର କରନ୍ତି । ଇରାନରେ ଅସ୍ଥିରତା ପ୍ରଭାବ ସିଧାସଳଖ ପାକିସ୍ତାନ ଉପରେ ପଡ଼ିବ । ପାକିସ୍ତାନ ଆମେରିକାର ଏକ ପୁରୁଣା ସହଯୋଗୀ ଏବଂ ୱାଶିଂଟନରୁ ମିଳୁଥିବା ଆର୍ଥିକ ତଥା ସାମରିକ ସହାୟତା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ଅପରପକ୍ଷେ, ଇରାନ ସହ ତାର ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି । ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ପାକିସ୍ତାନ ଦୋଛକିରେ ଫସିଯାଇଛି ।
କାହିଁକି ଫେଲ୍ ମାରିଲା ଜେନେରାଲ ମୁନୀର ଓ ନକଭୀଙ୍କ ମିଶନ ?
ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ହାଇ-ପ୍ରୋଫାଇଲ୍ ଶାନ୍ତି ମିଶନ ବିଫଳ ହେବା ପଛରେ ଉଭୟ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନର ଚରମ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଦାୟୀ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି । ତେହେରାନ ବୈଠକ ସମୟରେ ଇରାନ ନେତୃତ୍ୱ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ହୋର୍ମୁଜ ଜଳପଥ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ରହିବ ଏବଂ ଆମେରିକା ପ୍ରଥମେ ତାର ସମସ୍ତ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରୁ । ଆମେରିକାର ଟ୍ରମ୍ପ ସରକାର ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା ସହ ଇରାନ ଉପରେ 'ସର୍ବାଧିକ ଚାପ' ଜାରି ରଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି । ପାକିସ୍ତାନୀ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ଯୁଦ୍ଧର ଭୟାବହତା ବୁଝାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସୁଫଳ ମିଳିଲା ନାହିଁ ।
ଭାରତ ଉପରେ ପଡ଼ିବ କି ହୋର୍ମୁଜ ସଙ୍କଟର ପ୍ରଭାବ ?
ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଫେଲ୍ ହେବା ପରେ ଏବେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଯାଇଛି । ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହୋର୍ମୁଜ ଦେଇ ସାରା ଦୁନିଆର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ରହିବା କାରଣରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ଆକାଶଛୁଆଁ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ଭାରତ, ଚୀନ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ଏହି ମାର୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି । ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଏବଂ ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ର କାରଣ ସାଜିପାରେ । ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ବନ୍ଦ ହେବା କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି ।
କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ବଡ଼ ଝଟ୍କା:
ପାକିସ୍ତାନୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବିଫଳତା ପାକିସ୍ତାନର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କୂଟନୀତି ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଭାବ ଯେ ସୀମିତ, ତାହା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି । ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ଭଳି ବଡ଼ ଶକ୍ତିମାନେ ଏବେ ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ଦେଶକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନାହାନ୍ତି । ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତ: "ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଣର ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କମ୍ ଥିଲେ ହେଁ, 'ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହୋର୍ମୁଜ'ରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରହିବ । ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ରଖି କେବଳ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖିପାରେ । ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଚୀନ ଏବଂ ଋଷ ଭଳି ବଡ଼ ଦେଶ ଏହି ବିବାଦରେ ନିଜର ଭୂମିକା ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରନ୍ତି ।" ଜେନେରାଲ ଆସିମ ମୁନୀର ଏବଂ ମୋହସିନ ନକଭୀଙ୍କ ତେହେରାନ ଗସ୍ତ ପାକିସ୍ତାନର ଶେଷ କୂଟନୈତିକ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିସ୍ ହୋଇଯାଇଛି । ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା କମିବା ବଦଳରେ ଦିନକୁ ଦିନ ଆହୁରି ଘନୀଭୂତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତି ଏକ ବିରାଟ ବିପଦ ସଦୃଶ ।
ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ... US attacks Iran: ଇରାନ ଉପରେ ଆମେରିକାର ତୃତୀୟ ବଡ଼ ପ୍ରହାର, କାହିଁକି ବାରମ୍ବାର ଏହି ସହରକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରୁଛି ୱାଶିଂଟନ ?
