ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ନିକଟରେ ରାଜସ୍ଥାନର ଜୈସଲମେରରେ ଏକ ରୂପାନ୍ତରିତ ଏସି ବସ୍ରେ ନିଆଁ ଲାଗିଯିବାରୁ ମୋଟ ୨୨ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ୧୯ ଜଣ ବସ୍ ଭିତରେ ପୋଡ଼ି ପାଉଁଶ ହୋଇଯାଇଥିବା ବେଳେ ୩ ଜଣ ଚିକିତ୍ସାଧୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଯେ, ଯଦି ଏକ ନନ୍-ଏସି ବସ୍କୁ ଏସି ବସ୍ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଏତେ ବିପଜ୍ଜନକ, ତେବେ ବସ୍ ମାଲିକମାନେ ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କିପରି କରୁଛନ୍ତି ? ଏକ ନନ୍-ଏସି ବସ୍କୁ ଏସି ବସ୍ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପାଇଁ କେତେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ ଏବଂ ଜୈସଲମେର ବସ୍ ଦୁର୍ଘଟଣା ପଛରେ କଣ ସବୁ କାରଣ ଥାଇପାରେ ତାକୁ ନେଇ ଜାତୀୟ ଗଣାମାଧ୍ୟରେ ଏକ ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି ।
ସାଧାରଣତଃ, ଏକ ନନ୍-ଏସି ବସ୍କୁ ଏସି ବସ୍ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର ଖର୍ଚ୍ଚ ବସ୍ର ଆକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏକ ମିନିବସ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ଲିପର୍ ବସ୍ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ୪ ରୁ ୨୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଯଦି ଆପଣ ଏକ ଉଚ୍ଚମାନର ଏସି ୟୁନିଟ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତାର ଏବଂ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଟ୍ ବ୍ୟାବହାର କରନ୍ତି ତେବେ ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚ ୩୦ କିମ୍ବା ୩୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ନିମ୍ନମାନର ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ଏସି ବସ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ବହୁତ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ । କାରଣ ବସ୍ଟି ହଠାତ୍ ନିଆଁ ଲାଗିପାରେ, ଯେପରି ଜୈସଲମେର ବସ୍ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ହୋଇଥିଲା।
ଆପଣ ଯଦି ଏକ ନନ୍-ଏସି ବସ୍କୁ ଏସି ବସ୍ରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୪ ଲକ୍ଷରୁ ୨୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ, ଏହା କେବଳ ଏସି ଲଗାଇବା ବିଷୟରେ ନୁହେଁ; ଏଥିରେ ବସ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଡି ଏବଂ ସିଷ୍ଟମରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ବସ୍ରେ ସ୍ଥାପିତ ଏସିର ମୂଲ୍ୟ ଏହାର କ୍ଷମତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ-ଆକାରର ବସ୍ ପାଇଁ, ଅତି କମରେ ୪ ଲକ୍ଷ ମୂଲ୍ୟର ଏକ ଏୟାର କଣ୍ଡିସନର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ବସ୍ରେ ବ୍ୟବହୃତ ଏସିକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଦେବାର ତିନୋଟି ଉପାୟ ଅଛି । ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ଏକ ସ୍ଲେଭ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍। କନଭର୍ଟ ସମୟରେ, ଏକ ପୃଥକ ଛୋଟ ଇଞ୍ଜିନ୍ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ ଯାହା କେବଳ ଏସିକୁ ଚଲାଏ। ଏହା ମୁଖ୍ୟ ଇଞ୍ଜିନ୍ ଉପରେ ଭାର ହ୍ରାସ କରେ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିକଳ୍ପ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ଇଞ୍ଜିନ। ଯଦି ଏସି ବସ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଇଞ୍ଜିନ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ହୁଏ, ତେବେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଟିକେ କମ୍ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ଏହା ଇଞ୍ଜିନ ଲାଇଫ୍ ଏବଂ ମାଇଲେଜ୍ ଉଭୟକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ। ତୃତୀୟ ବିକଳ୍ପ ହେଉଛି, ଏକ ଅଲଟରନେଟିଭ୍ ସିଷ୍ଟମର ବ୍ୟବହାର । କିଛି କମ୍ପାନୀ ଏପରି ଏକ ସିଷ୍ଟମ୍ ଉପରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟାଟେରୀକୁ ଡାଇନାମୋ ଦ୍ୱାରା ଚାର୍ଜ କରାଯାଏ ଏବଂ ସେହି ବ୍ୟାଟେରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଏସି ଚାଲେ ।
ନନ୍-ଏସି ବସ୍ଗୁଡ଼ିକର ବଡିରେ ଇନସୁଲେସନର ଅଭାବ ଥାଏ । ଥଣ୍ଡା ପବନ ବାହାରକୁ ନଯିବା ପାଇଁ ଛାତ ଏବଂ କାନ୍ଥରେ ଥର୍ମାଲ ଇନସୁଲେସନ ଲଗାଯାଏ। କ୍ୟାବିନ୍ରେ ଥଣ୍ଡା ପବନର ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରବାହ ଲାଗି ଏକ ନୂତନ ଏୟାର ଡକ୍ଟ ଏବଂ ଭେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ। କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅଧିକ ଲାଗେ । ସେହିଭଳି ଅନେକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏସି ବସ୍ରେ ସେମି-ସ୍ଲିପର୍ କିମ୍ବା ସ୍ଲିପର୍ ସିଟ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରନ୍ତି। ଏହା ମଧ୍ୟ ସାମଗ୍ରିକ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ବସ୍ କିମ୍ବା କାରର ଯେକୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲାଗି ଆରଟିଓର ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ । ବସ୍ ଏବଂ କାର ମାଲିକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଅନୁମତି ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତା ସଂପନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେହିପରି ରାଜସ୍ଥାନର ଜୈସଲମେର ବସ୍ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଏବେ ନୂଆ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି । ତଦନ୍ତରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା କେବଳ ଏକ ସଂଯୋଗ ନୁହେଁ ବରଂ ଗୁରୁତର ଅବହେଳା ଓ ଦୁର୍ନୀତିର ଫଳାଫଳ ହୋଇପାରେ। ପ୍ରଥମେ ବସ୍ରେ ବାଣ ଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏବେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ଏବଂ ବସ୍ର ଅବୈଧ ରୂପାନ୍ତରଣ କଥା ଆଗକୁ ଆସିଛି ।
ଅନେକ ରିପୋର୍ଟରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ଅନୁପଯୁକ୍ତ ରୂପାନ୍ତରଣ ଯୋଗୁଁ ସର୍ଟ ସର୍କିଟ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ ଭଳି ଘଟଣା ଘଟିପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ, ପରିବହନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏବେ ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବସ୍ରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସୁରକ୍ଷା କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ଏବଂ ଯାଞ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ଏକ ଅଣ-ଏସି ବସ୍କୁ ଏସିରେ ପରିଣତ କରିବା ସହଜ ନୁହେଁ। ଏହା ମହଙ୍ଗା ଏବଂ ବୈଷୟିକ ଭାବରେ ଜଟିଳ କାର୍ଯ୍ୟ। ଯଦି କାମଟି ଶସ୍ତା କିମ୍ବା ଭୁଲ ଭାବରେ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆରାମ ଉଭୟକୁ ବିପଦରେ ପକାଇପାରେ। ତେଣୁ ଏହି କାମ କେବଳ ଦକ୍ଷ ଟେକ୍ନିସିଆନ ଏବଂ କର୍ମଶାଳା ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ଉଚିତ ।
